Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin üzerinden 104 yıl geçti. Mustafa Kemal Atatürk’ün başkomutanlığındaki Türk ordusunun 26 Ağustos 1922’de başlattığı Büyük Taarruz, 30 Ağustos’ta kazanılan kesin zaferle sonuçlandı.
Her yıl 30 Ağustos’ta kutlanan Zafer Bayramı, Türk ordusunun işgal güçlerine karşı kazandığı bu büyük başarının yanı sıra, bağımsızlık ve egemenlik mücadelesinin de simgelerinden biri olarak anılıyor.
İşgaller karşısında Milli Mücadele başladı
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın hükümleri gerekçe gösterilerek Anadolu’nun birçok bölgesi İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi. Türk ordusunun büyük ölçüde silahsızlandırılması ve cephanelerine el konulmasının ardından başlayan işgaller, Anadolu’da büyük bir direnişin ortaya çıkmasına neden oldu.
15 Mayıs 1919’da Yunan ordusunun İzmir’e çıkmasıyla işgal süreci daha da genişlerken, Türk milleti Kuvayımilliye hareketiyle bağımsızlık mücadelesini başlattı.
Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışıyla yeni bir aşamaya taşınan Milli Mücadele, 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla birlikte siyasi ve askeri açıdan daha örgütlü bir yapıya kavuştu.
Sakarya Zaferi taarruzun yolunu açtı
Milli Mücadele’nin en kritik aşamalarından biri, Yunan ordusunun Ankara’ya ilerleyişinin durdurulduğu Sakarya Meydan Muharebesi oldu.
23 Ağustos 1921’de başlayan ve 22 gün 22 gece süren savaşta Türk ordusu, Mustafa Kemal Paşa’nın ortaya koyduğu savunma anlayışı doğrultusunda Yunan kuvvetlerinin ilerleyişini durdurdu.
Mustafa Kemal Paşa’nın savaş sırasında verdiği, “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır” emri, Milli Mücadele’nin simge sözlerinden biri haline geldi.
13 Eylül 1921’de Yunan kuvvetlerinin Sakarya Nehri’nin doğusundan tamamen çıkarılmasıyla Türk ordusu savunmadan taarruza geçiş sürecine girdi. Bundan sonraki hedef, Anadolu’daki işgal kuvvetlerini tamamen yurttan çıkarmaktı.
Büyük Taarruz 26 Ağustos’ta başladı
Yaklaşık bir yıl süren hazırlıkların ardından Türk ordusu, kesin sonuç almayı hedefleyen Büyük Taarruz için harekete geçti.
26 Ağustos 1922 sabahı Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile birlikte Kocatepe’de yerini aldı. Sabahın erken saatlerinde başlayan topçu ateşi, Türk ordusunun büyük harekatının başlangıcı oldu.
Türk birlikleri kısa sürede Yunan ordusunun savunma hatlarını aşarak stratejik noktalarda ilerleme sağladı. 27 Ağustos’ta Afyonkarahisar’ın yeniden Türk kontrolüne geçmesiyle taarruzun ilk günlerindeki başarılar daha da belirgin hale geldi.
28 ve 29 Ağustos’ta sürdürülen operasyonlarla Yunan kuvvetlerinin savunma düzeni büyük ölçüde bozuldu. Türk komutanları, 29 Ağustos gecesi yaptıkları değerlendirmede taarruzun hızla sonuçlandırılması konusunda karar aldı.
30 Ağustos’ta kesin zafer geldi
30 Ağustos 1922 sabahı Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Kütahya’nın Altıntaş ilçesine bağlı Zafertepe Çalköy’de birliklerin başında bulunarak taarruzun devam etmesini emretti.
Dumlupınar çevresinde gerçekleşen Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde Türk ordusu, Yunan kuvvetlerini kuşatarak ağır bir yenilgiye uğrattı. Yunan ordusunun önemli bölümünün imha edilmesi veya esir alınmasıyla savaşın seyri kesin biçimde değişti.
Bu büyük başarı, Milli Mücadele’nin askeri açıdan en önemli zaferi olarak tarihe geçti.
“Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!”
30 Ağustos zaferinin ardından Türk ordusunun hedefi, işgal altındaki Batı Anadolu’yu tamamen kurtarmaktı.
Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül 1922’de Dumlupınar’da Türk ordusuna verdiği tarihi emirde, “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” sözleriyle birliklere ilerleme talimatı verdi.
Bu emir doğrultusunda Türk ordusu hızla batıya ilerledi. İşgal altındaki kentler birbiri ardına kurtarılırken, 9 Eylül 1922’de Türk ordusunun İzmir’e girmesiyle Batı Anadolu’nun kurtuluş süreci tamamlandı.
30 Ağustos’un anlamı
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, yalnızca bir askeri zafer olarak değil, Türkiye’nin bağımsızlık yolunda attığı en önemli adımlardan biri olarak kabul ediliyor.
30 Ağustos Zafer Bayramı, Türk milletinin bağımsızlığına sahip çıkma iradesini ve Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasını simgeliyor.
Büyük Zafer’in 104. yılında, başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Milli Mücadele’nin tüm kahramanları saygı, minnet ve rahmetle anılıyor.