Bilindiği gibi; göstergeler veya istatistikler bir ülkenin ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer unsurlarına ilişkin röntgenini çekmenin veya analizini yapmanın araçlarıdır.
İstatistiki verilerin yanlış veya yönlendirici tatbiki gerçekleri saptırmak için bir araç (veya bir "sanat") olarak kullanılabilir. İşte bu çerçevede, bazı ekonomik olguları kasti olarak olduğundan fazla veya az göstermek için en uygun göstergeler kullanılmayabilir.
Daha önceki köşe yazılarımda vurguladığım gibi; KKTC’de halen kamu maaşları, asgari ücret ve kişi başı milli gelir olduğundan fazla göstermek için hükümet ve işveren temsilcileri tarafından ABD doları karşılığı değerler servis edilmektedir.
Gazetedeki köşemde mükerrer defalar ifade etmeme rağmen halen daha dolarla cambazlık yapılmaya devam edildiği için tekrar altını çizmeyi gerekli görüyorum.
Özellikle son 5 yılda TL döviz karşısında enflasyon oranı kadar değer kaybetmediği için döviz karşısında değerlenmiş, döviz ise TL karşısında değer kaybetmiştir. Dolayısıyla, KKTC’de belirli miktar ve kalitede ürün satın alabilmek için her geçen gün daha fazla dövize ihtiyaç duyulmaktadır. Şöyle ki, günümüzde yapılan tartışmalara ışık tutmak amacıyla; 2021 Kasım’ında KKTC mal ve hizmet piyasasında alınan 535 Euroluk ürün sepetini 2025 Kasım’ında alabilmek için yaklaşık 1000 Euroya ihtiyaç vardır. Başka bir ifade ile, düşük kur politikası nedeniyle ücret ve gelir miktarı dolar bazında artarken KKTC mal ve hizmet piyasasında alım gücü aynı oranda artmamaktadır.
Asgari ücreti olduğundan daha fazla göstermek için dövizle ifade edilmek suretiyle yapılan cambazlığa kişi başı millî gelir açıklamasında da başvurulmuştur. Buradaki cambazlık yalnızca dolar bazında gösterimi değil nüfus değişkenini de kapsamaktadır. Tablodan da görüldüğü gibi Fert Başına Milli (FBGSMH ($)) hesaplamasında projeksiyon nüfusun altında bir nüfus rakamı kullanıldığı için rapor edilen rakam mübalağa edilmiştir. Şöyle ki, projeksiyon nüfusa göre 2023 FBGSMH ($) 11,716 $ olması gerekirken 14.599 $ olarak açıklanmıştır. 2024 projeksiyon nüfus ise resmen açıklanmamış olup 2024 yılı için de genelde 2023 projeksiyon nüfusu kullanılmaktadır.
|
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
|
|
GSMH |
21.467.788.924,30 |
30.302.934.082,60 |
74.178.436.552,20 |
132.771.147.554,80 |
232.688.734.959,00 |
|
ORTALAMA KUR ($/TL) |
7,0108 |
8,9109 |
16,5744 |
23,7957 |
32,8132 |
|
GMH($) |
3062102602 |
3400659202 |
4475482464 |
5579627729 |
7091314927 |
|
FBGSMH ($) |
8.964 |
9.671 |
12.245 |
14.599 |
17.498 |
|
KULLANILAN NÜFUS |
341600,0226 |
351634,7019 |
365494,6888 |
382192,4604 |
405264,3117 |
|
PROJEKSİYON NUFUS |
419.810 |
448.268 |
462.747 |
476.214 |
476.214 |
|
P. NUFUS FBGSMH ($) |
7294 |
7586 |
9672 |
11717 |
14891,02573 |
|
GSMH (1977 fiyatlarıyla) |
15.568,00 |
16.188,10 |
18.350,90 |
19.712,00 |
21.375,30 |
|
REEL FBGSMH |
0,037 |
0,036 |
0,040 |
0,041 |
0,045 |
FBGSMH ($) hesaplamasında projeksiyon nüfusun altında bir nüfus sayısı kullanıldığı için FBGSMH ($) miktarının abartıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda da bahsedildiği gibi; döviz kurunun enflasyon farklılıkları oranında değişmediği dönemlerde FBGSMH ($) yanıltıcı olabilmektedir. Bu açıdan kişi başı milli gelirdeki reel değişimleri görebilmek için sabit fiyatlarla hesaplanan milli gelir rakamları kullanılmalıdır. 1997 fiyatlarıyla GSMH kullanıldığında reel bazda FBGSMH’nın 2021 yılında düştüğü diğer yıllar ise her yıl az da olsa nispeten arttığı ortaya çıkmaktadır.
Sonuç olarak; KKTC İstatistik Kurumu’nun açıkladığı istatistiklere göre dolar bazında kişi başı milli gelirin abartıldığı, ancak buna rağmen reel bazda kişi başı milli gelirin 2022 yılından itibaren nispeten artmaya başladığı da anlaşılmaktadır. Elbette bu rakamlar, %80’i aştığı iddia edilen kayıt dışı ekonominin kapsamı dışımdadır.