Birleşmiş Milletler (BM) 80. Genel Kurulu kapsamında ABD’nin New York kentinde bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, temaslarını sürdürmek üzere Washington’a geçti. Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’da bir araya gelecek.
Trump, ikinci başkanlık döneminde ilk kez Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı Beyaz Saray’da ağırlayacak. İki lider, Trump’ın ilk döneminde 2017 ve 2019 yıllarında yine Beyaz Saray’da görüşmüştü.
Ana Gündem Gazze
Beyaz Saray’daki görüşmede, ticaret, yatırım ve savunma sanayisi başta olmak üzere ikili iş birliğini güçlendirecek konular ele alınacak. Ayrıca F-35 programı, Suriye’deki gelişmeler, Gazze’deki işgal ve Rusya-Ukrayna savaşı da masada olacak.
Trump, görüşmeye ilişkin yaptığı açıklamada, “Erdoğan ile her zaman çok iyi bir ilişkimiz oldu. 25’inde onu görmeyi sabırsızlıkla bekliyorum” dedi. Trump, iki ülke arasında Boeing uçak alımı, F-16 anlaşması ve F-35 görüşmelerinin sürdürülmesi gibi birçok ticari ve askeri konunun gündemde olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Başkan Trump ile yapacağımız görüşmenin, ortak küresel barış vizyonumuz çerçevesinde bölgemizdeki savaş ve çatışmaların durmasına katkı sağlayacağına, ülkelerimiz arasındaki iş birliğini daha da güçlendireceğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.
İki lider son olarak geçtiğimiz haziran ayında Lahey’de düzenlenen NATO Liderler Zirvesi’nde yüz yüze görüşmüştü. Ankara, Gazze’deki insani krizin son bulması için aktif diplomasi yürütüyor ve İsrail’in işgal planlarına karşı uluslararası platformlarda sesini yükseltmeye devam ediyor.
Boeing’den 300 Uçak Alımı Gündemde
Görüşmede, Türk Hava Yolları’nın (THY) filosunu genişletmek amacıyla Boeing’den 300 uçak alımı planı da gündeme gelebilir. THY Genel Müdürü Bilal Ekşi, sözleşme şartları ve teslimat takvimi üzerinde görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı.
THY Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat da Boeing’in fiyat, teslimat ve motor bakım maliyetleri konusunda iyileştirme yapmasının beklendiğini söylemişti. Türk Hava Yolları, 2030’a kadar filosuna 600 yeni uçak katmayı hedefliyor. Bu uçakların 300’ü Airbus’tan, 300’ü ise Boeing’den alınacak.
Erdoğan, muhalefet lideri Özgür Özel’in “Boeing pazarlıklarının Trump’ın oğlu ile yapıldığı” iddiasını ise sert sözlerle yalanladı:
“Biz uçak alımlarını Özgür Özel’e sorarak yapmadık ve yapmayız. Eğer bir anlaşma olacaksa bunu Trump’ın kendisiyle yaparız.”
Bloomberg’e göre Boeing, Türkiye’den 250 uçaklık sipariş için haber bekliyor. Reuters ise Erdoğan’ın ziyaretinde iki ABD’li şirketle yapılacak anlaşmaların da gündeme gelebileceğini aktardı.
F-16 ve F-35 Dosyası
Görüşmenin en önemli başlıklarından biri de savunma alanındaki iş birlikleri olacak. Türkiye, Lockheed Martin üretimi F-16 Block 70 savaş uçaklarından 40 adet satın almak için 1,4 milyar dolarlık ön ödeme yaptı. Ancak 79 adetlik modernizasyon kiti alımından vazgeçildi.
Türkiye, ortaklarından biri olmasına rağmen F-35 savaş uçaklarını ABD’den alamadı. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye’nin yeni nesil savaş uçağı KAAN projesindeki ilerlemesinin Washington’un tutumunu değiştirdiğini belirterek, “Amerikalılar artık F-35 sağlamak istiyor ancak henüz somut bir gelişme yok” dedi.
Ankara, Hava Kuvvetleri’nin ihtiyaçları için 40 adet F-35’e ihtiyaç duyulduğunu değerlendiriyor. Bu süreçte Eurofighter Typhoon alımı da gündemde.
F-35 Programına Katılım Süreci
Türkiye, 1999’da ortak olarak katıldığı Müşterek Taarruz Uçağı (F-35) Projesi kapsamında hava filosuna 100 uçak kazandırmayı planlamıştı. İlk 30 uçak için sipariş verilmiş, ilk teslimatın pilot eğitimi için ABD’nin Arizona eyaletindeki Luke Hava Üssü’nde yapılması planlanmıştı.
Ancak süreç ABD’nin Türkiye’yi programdan çıkarmasıyla kesintiye uğradı. Türk Hava Kuvvetleri için üretilen 6 adet F-35A uçağı hâlen ABD’de depolanıyor.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. İsmail Demir, Türkiye’nin F-35 programına yaptığı yatırımın yaklaşık 1,4 milyar dolar olduğunu açıklamıştı.
Erdoğan-Trump zirvesinde, Gazze’deki insani krizden savunma sanayisine, ticaretten uçak alımlarına kadar geniş bir yelpazede stratejik başlıkların ele alınması bekleniyor. Görüşmenin, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açıp açmayacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek.