36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi başladı. Zirvenin ilk gününe, NATO tarihinin en kapsamlı savunma etkinliği olan "Savunma Sanayii Forumu", Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump’ı resmi törenle karşılaması ve Ukrayna’dan gelen "koşulsuz ateşkes" mesajları damga vurdu.
Yayıncı kuruluş TRT 80 kamera ile 26 farklı noktadan zirveyi tüm dünyaya servis ediyor.
Savunma sanayii ve stratejik oturumlar
Zirvenin perdesi "Savunma Sanayii Forumu" ile açıldı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin açılışını yaptığı ATO Congresium'da düzenlenen Savunma Sanayii Forumu, transatlantik savunma üretimi ve müttefikler arası yatırımların artırılmasını odağına aldı. Forum, NATO tarihinin en geniş kapsamlı sanayi etkinliği olacak. NATO Genel Sekreteri Rutte, savunma sanayisi üretiminin artırılmasının Forum'un en önemli başlıklardan olacağını belirtmişti.
"Müttefikler Ankara’da" programı
İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı (MSC) ve Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) işbirliğinde `Müttefikler Ankara'da` Programı düzenlendi. Programda, İletişim Başkanı Burhanettin Duran konuşma yaptı.
İletişim Başkanı Duran, müttefikler arası stratejik eşgüdümün önemine dikkat çekti.
Duran, Türkiye'nin 1952'den bu yana NATO'nun en kararlı müttefiklerinden biri olduğunu vurgulayarak; İttifak'ın ikinci büyük ordusu, stratejik özerkliği ve yüzde 82 yerlilik oranına ulaşan savunma sanayii ekosistemiyle Türkiye'nin, küresel operasyonel gücün merkezinde yer aldığını ifade etti.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de burada yaptığı konuşmada, "Ankara'dan verilecek mesaj açık olmalıdır. 5'inci maddeye bağlılığımız sarsılmazdır ve siyasi taahhütler güvenilir askeri güçle desteklenecektir." dedi.
Bakan Güler, 2014'ten bu yana konvansiyonel savaşın kademeli olarak NATO sınırlarına ulaştığını, yeni büyük güç rekabeti ve eş zamanlı bölgesel krizlerin ittifak üyelerini yeni bir aşamaya, yani "NATO 3.0" dönemine taşıdığını ifade etti.
Baltık güvenliği masaya yatırıldı
Zirve kapsamında, İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı (MSC) ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) işbirliğinde düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" programında, "Narva Neden Sonraki Hedef Değil: Baltık Savunmasızlığı Üzerine Varsayımların İncelenmesi" paneli gerçekleştirildi.
Ankara Palas'ta, Baltık Uluslararası Güvenlik Merkezinin moderatörlüğünde düzenlenen "Narva Neden Sonraki Hedef Değil: Baltık Savunmasızlığı Üzerine Varsayımların İncelenmesi" paneline, Letonya Dışişleri Bakanı Baiba Braze, Litvanya'nın NATO Daimi Temsilcisi Darius Jauniskis ve Estonya Dışişleri Bakanlığı Siyasi Direktörü Martin Roger konuşmacı olarak katıldı.
Zirve bünyesindeki panelde Letonya, Litvanya ve Estonya temsilcileri, Rusya tehdidine karşı Baltık kanadının savunmasızlığı üzerine varsayımları tartıştı. Letonya Dışişleri Bakanı Baiba Braze, "Caydırıcılığın işe yaradığından emin olmalıyız" mesajını verdi.
Trump’ın gelişi ve "Türk Modeli"ne övgü
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’ı Ankara Havalimanı'nda ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde resmi törenle karşıladı. Trump’ın makam aracına süvariler eşlik ederken, Türk Hava Kuvvetlerinin akrobasi timi Türk Yıldızları selamlama uçuşu gerçekleştirdi. Trump, Muhafız Alayı’nı Türkçe "Merhaba asker" diyerek selamladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump, daha sonra baş başa görüşmeye geçti.
Erdoğan-Trump görüşmesi
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile gerçekleştirdiği basın toplantısında F-35 ve milli muharip uçak KAAN’ın motorları konusunu gündeme getirdi.
Erdoğan, "F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil. Bunu Amerika ile daha önce de görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden bu daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum. Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır. Burada yine F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum. Ben bunu daha önce değerli dostumla görüştüm ve KAAN ile ilgili, onun motorları noktasında bu Liderler Zirvesi'nde değerli dostumla tekrar görüşeceğiz. İnanıyorum ki bize verdiği müjdeyi, burada da tekrar edecektir. Bu müjdeyle de herhalde Liderler Zirvesi'nde kendisine teşekkür edeceğiz." dedi.
Trump’tan CAATSA ve güçlü Türkiye mesajı
ABD Başkanı Trump, Türkiye'nin askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldiğini vurgulayarak, "CAATSA yaptırımlarını kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. İlişkilerimiz hiç olmadığı kadar iyi." ifadelerini kullandı.
Trump, "Türkiye, (Cumhurbaşkanı Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi." dedi.
Erdoğan'a büyük saygı duyduğunu belirten Trump, "Bu gerçekten de iki ülkenin (Türkiye-ABD) faydasına." diye konuştu.
ABD Başkanı Trump, "Şu anda Türkiye ile ilişkilerimizin hiç olmadığı kadar iyi olduğunu söyleyebilirim." ifadesini kullanarak Erdoğan hakkında, "Tüm dünyada saygı gören bir lidersiniz." dedi.
Heyetler arası görüşmeler
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump, bakanların ve üst düzey bürokratların katılımıyla heyetler arası görüşmeye başkanlık etti. Bölgesel güvenlik ve savunma işbirliği konuları detaylandırıldı.
"Zirveye Doğru" Paneli
İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı (MSC) ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) işbirliğinde düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" programı kapsamında "Zirveye Doğru" paneli düzenlendi.
Ankara Palas'ta düzenlenen "Zirveye Doğru" paneline, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) NATO Parlamenter Asamblesi (PA) Türk Delegasyonu Başkanı ve AK Parti Antalya Milletvekili Mevlüt Çavuşoğlu, İngiliz milletvekili Stuart Anderson, ABD Senatörü Mike Rounds, ABD Senatosu NATO Gözlem Grubu Eş Başkanı ve Dış İlişkiler Komitesi Kıdemli Üyesi Jeanne Shaheen ve Slovakya milletvekili Tomas Valasek katıldı.
Panelde, ittifakın geleceği tartışıldı.
Rutte’den "Türk Savunma Sanayii Modeli" övgüsü
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile NATO Ankara Zirvesi'nin ilk gününde yapılan Savunma Sanayii Forumu kapsamında düzenlenen panelde konuştu.
Türkiye'nin Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) üzerinden yürüttüğü modeli "son derece ilgi çekici" olarak tanımladı ve müttefiklerin bu modeli kendi ülkelerinde uygulamak için incelediğini açıkladı.
Rutte, Türkiye'nin savunma sanayisinin organize edilme şeklini örnek göstererek, "Bence bu son derece ilgi çekici bir model. Bildiğim kadarıyla bazı müttefikler de bunu kendi ülkelerinde uygulayıp uygulayamayacaklarını görmek için inceliyor. Bu, savunma sanayisi alanında toplumun bütün kesimlerini kapsayan yaklaşımın güzel bir örneğidir." değerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna’dan "koşulsuz ateşkes" çıkışı
İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı (MSC) ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) işbirliğinde düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" programı kapsamında "Masayı Tersine Çevirmek: Avrupa İçin Bir Güvenlik Sağlayıcısı, Ukrayna" paneli düzenlendi.
Ankara Palas'ta düzenlenen "Masayı Tersine Çevirmek: Avrupa İçin Bir Güvenlik Sağlayıcısı, Ukrayna" paneline Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen, İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha katıldı.
Zirve kapsamında konuşan Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, "Koşulsuz ateşkese hazırız. Barış istiyoruz ve uygulanabilir tekliflerimiz var" diyerek günün en dikkat çekici açıklamalarından birine imza attı.
NATO’dan dev savunma paketleri
NATO, Ankara Zirvesi kapsamında Ankara'da düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'nda açıklanan projelerin bazı detaylarını paylaştı.
NATO'dan yapılan açıklamalara göre, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi çerçevesinde Ankara'da düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'nda duyurulan, İttifak'ın 10. Airbus A330 MRTT uçağının teslim edilmesi girişimini, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç üstlenecek. Müttefiklerin Havadan Erken Uyarı ve Kontrol uçağı olarak İsveçli şirket Saab üretimi 10 GlobalEye uçağı alma projesinde de Belçika, Kanada, Danimarka, Almanya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Romanya ve İsveç beraber çalışacak.
NATO'nun ABD'li şirket Northrop Grumman üretimi MQ-4C Triton insansız hava aracı (İHA) tedarikiyle İstihbarat, Gözetleme ve Keşif (ISR) filosunu güçlendirme projesinde de, Danimarka, Finlandiya, Almanya ve Norveç yer alacak. Yeni İHA'lar, İtalya'daki Sigonella Hava Üssü'nde faaliyet gösteren NATO filosuna katılacak. Bu proje kapsamında Northrop Grumman şirketi İHA'ları üretecek, Airbus ve diğer Avrupalı şirketler "yer kontrol segmenti, veri yönetim hizmetleri, komuta ve kontrol sistemleri, altyapı ve görev destek çözümlerini" sağlayacak.
Yine Ankara Zirvesi'nde açıklanan "HALO" projesiyle, müttefik ülkelerin ulusal kontrolü altında bulunan askeri uyduların bağlantısı güçlendirilecek ve bu sistemler, ağ tabanlı "büyük uydu takımyıldızı" yapısına entegre edilecek. Bu proje 8 müttefik ülkenin katılımıyla başlatıldı.
NATO Genel Maksatlı Endirekt Atış Mühimmatı (GENIFR)" isimli NATO standardında yeni 155 milimetrelik top mühimmatının parametrelerinin belirlenmesine ilişkin projede de Türkiye, Kanada, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Norveç, Slovakya ve İsveç beraber çalışacak. Projeyle, üretim süreçlerinin hızlandırılması, uyum ve tedarik kaynaklı kısıtlamaların giderilmesi amaçlanıyor. Savunmada kritik öneme sahip ham maddelerin tedariki, depolanması, taşınması ve yönetimi için duyurulan projede de Türkiye'nin yanı sıra Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya ve İsveç yer alacak. Bu kapsamda, savunma alanında tedarik zincirlerinin dayanıklığının güçlendirilmesi planlanıyor.
Rutte: Bu zirve dönüştürücü nitelikte
Genel Sekreter Rutte, Ankara Zirvesi'nin müttefiklerin savunma sanayii ve askeri kapasite açısından temel bir dönüşümü ifade ettiğini vurguladı.
NATO Genel Sekreteri Rutte, AB Komisyonu Başkanı Von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Costa ile kameralar karşısına geçerek "Rusya, Kuzey Kore ve İran ittifakına karşı birlik" mesajı verdi.
Külliye’de onur yemeği
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde resmi akşam yemeği veriyor.
NATO Ankara Zirvesi, yarın gerçekleştirilecek ana oturumlar ve sonuç bildirgesi üzerindeki çalışmalarla devam edecek.