İran’da dini lider değişimi ve bölgede artan çatışmalar küresel piyasalarda sarsıntıya yol açtı. İsrail ile İran arasındaki gerilimin ilk haftasında petrol fiyatları sert yükselirken, Asya borsalarında panik satışları görüldü.
İran’da dini lider olarak görev yapan Ali Hamaney’in saldırılarda hayatını kaybetmesinin ardından, yerine oğlu Mücteba Hamaney’in atanması sertlik yanlısı yönetimin iktidarını koruduğu şeklinde yorumlandı.
Hafta sonu boyunca İran genelinde petrol depoları da dahil olmak üzere birçok hedefe yönelik yeni hava saldırıları düzenlendi. Bu gelişmeler küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.
Pazartesi sabahı Asya piyasalarında petrol fiyatlarında sert yükseliş yaşandı.
Küresel referans petrol türü olan Brent petrol yüzde 24 artarak varil başına 114,74 dolara yükseldi. ABD ham petrolü olarak bilinen WTI ham petrol ise yüzde 26’nın üzerinde değer kazanarak 114,78 dolardan işlem gördü.
Asya borsalarında sert düşüş
Bölgedeki gerilim Asya-Pasifik borsalarında da panik satışlarına yol açtı.
Nikkei 225 endeksi Japonya’da yüzde 7’den fazla değer kaybederken, Hong Kong’da Hang Seng Endeksi yaklaşık yüzde 3 geriledi. Avustralya’da S&P/ASX 200 endeksi ise yüzde 4’ün üzerinde düşüş kaydetti.
Güney Kore’de KOSPI endeksinin yüzde 8’den fazla gerilemesi üzerine işlemlere 20 dakika ara verildi. “Devre kesici” olarak bilinen bu mekanizma, çarşamba günü yaşanan yüzde 12’lik düşüşün ardından ikinci kez devreye girdi.
Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği durdu
Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği savaşın başlamasından bu yana neredeyse tamamen durma noktasına geldi.
Piyasa analistleri, boğazdaki tıkanıklığın mart ayı sonuna kadar devam etmesi halinde petrol fiyatlarının 150 dolara kadar yükselerek yeni bir rekor kırabileceği uyarısında bulunuyor.
Ekonomist Adnan Mazarei, petrol fiyatlarındaki sıçramanın beklenen bir gelişme olduğunu belirterek, “Piyasalar çatışmanın kısa sürede sona ermeyeceğini anlıyor. ABD’nin verdiği güvenceler artık yatırımcıları ikna etmiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Trump’tan petrol fiyatları yorumu
ABD Başkanı Donald Trump ise fiyatlardaki artışa ilişkin yaptığı açıklamada, kısa vadeli yükselişlerin İran’ın nükleer tehdidini ortadan kaldırmak için ödenecek “küçük bir bedel” olduğunu savundu.
ABD Enerji Bakanlığı yetkilileri de ülkede akaryakıt fiyatlarının artmasından endişe duyulduğunu ancak İran’ın enerji altyapısını hedef alan saldırıların ABD tarafından değil İsrail tarafından gerçekleştirildiğini ifade etti.