Vergi bilincine düşman yüce bir KKTC devleti!..

11.06.2026 - 09:20 Yazar: Okan Veli Şafaklı

Vergi bilinci; vatandaşların devletin sunduğu eğitim, sağlık, güvenlik ve altyapı gibi kamu hizmetlerinin sürekliliği için verginin önemini kavraması ve yasal yükümlülüklerini gönüllü olarak, tam zamanında yerine getirme sorumluluğudur. Bu bilincin yüksek olması, devlet-vatandaş bağını güçlendirir ve kamusal hizmetlerin kalitesini artırır.

Devleti yöneten siyasi iktidarın asli görevlerinden biri de vatandaşlık ve vergi bilincini artırmak olmasına rağmen paradoksal olarak kısa vadeli mali ve siyasi çıkarlar uğruna aldıkları kararlarla vergi bilincini alt üst edebilmektedirler.

Hükümet edenlerin vergi bilincine vurdukları en büyük darbe hiç kuşkusuz ardı arkası kesilmeyen aflarla gelmektedir.

Vergi afları, kısa vadede devletin gelir ihtiyacını karşılamaya yardımcı olabilse de uzun vadede vergi bilinci üzerinde çoğunlukla olumsuz etkiler yaratır.

Vergi aflarının vergi bilincine olumsuz etkileri aşağıdaki sıralanabilir:

-Düzenli vergi ödeyenlerde adalet duygusunu zedeler

-“Nasıl olsa af çıkar” beklentisi oluşturur

- Gönüllü vergi uyumunu düşürür

-Kayıt dışılığı teşvik edebilir

- Devlete güveni azaltabilir

-Vergi ahlakını bozar

Vergi affı siyaseten kaçınılmaz görünürse, vergi bilincini korumak için alınabilecek önlemler elbette vardır. Şöyle ki, bu aflar Çok sık tekrarlanmamalı; Olağanüstü dönemlerle sınırlandırılmalı, Düzenli vergi ödeyenlere teşvik sağlanmalı, Denetimler güçlendirilmeli ve Mali disiplin ve şeffaflık korunmalıdır.

KKTC’de vergi bilincini bozmada masum olan herhangi bir siyasi iktidar maalesef bulunmamaktadır.

2024 Nisan’ında yaptığı bir açıklamada; UBP Milletvekili Ziya Öztürkler, “17 yılda 11 af geçirildi. Önemli olan aflara gerek kalmadan ne gibi çözümlerin alınması gerektiğidir” ifadesini kullanmıştı.

Gelin Biraz CTP İktidarı, biraz da UBP iktidarları dönemlerinde yapılan bazı afları hatırlayalım.

Tarih / Dönem	Hükümet	Spesifik Af Türü	Kapsam	Resmî / Siyasal Gerekçe	Yapılan Başlıca Eleştiriler
2004–2005	– DP Koalisyonu	Vergi borcu yapılandırması	Gelir Vergisi, KDV, sosyal sigorta primleri	Sonrası ekonomik canlanmayı desteklemek, piyasaya likidite sağlamak	Düzenli vergi ödeyenlerin cezalandırıldığı ve “nasıl olsa af gelir” anlayışının güçlendiği eleştirildi
2004–2005	CTP–DP Koalisyonu	Sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı affı	Prim borçları ve gecikme cezaları	İşverenlerin üzerindeki mali baskıyı azaltmak	Prim disiplinini bozduğu ve kayıt dışılığı teşvik ettiği savunuldu
2007–2008	CTP Hükümeti	Kamu alacakları uzlaşı affı	Vergi cezaları ve kamu alacakları	Tahsil edilemeyen alacakları ekonomiye kazandırmak	Sürekli uzlaşı kültürünün vergi otoritesini zayıflattığı ileri sürüldü
2008	CTP Hükümeti	Gecikme zammı ve faiz affı	Vergi faizleri ve gecikme zamları	Küresel finans krizinin işletmeler üzerindeki etkisini hafifletmek	Krizi fırsata çeviren büyük borçluların ödüllendirildiği eleştirisi yapıldı
2011	UBP Hükümeti	Ceza ve faiz affı	Vergi cezaları ve gecikme zamları	İşletmelerin borç yükünü hafifletmek	Vergi ahlakını zayıflattığı ve dürüst mükellefi cezalandırdığı belirtildi
2014–2015	CTP–DP Koalisyonu	Kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması	Vergi ve sosyal güvenlik borçları	Reel sektörü rahatlatmak ve ekonomik durgunluğu aşmak	Kısa vadeli gelir sağlarken uzun vadede vergi bilincini aşındırdığı savunuldu
2018	CTP–HP–TDP–DP Koalisyonu	Vergi ve sosyal güvenlik yapılandırması	Vergi dairesi ve sosyal sigorta borçları	Ekonomik daralma yaşayan işletmelere nefes aldırmak	Yapısal reform yerine geçici çözüm üretildiği eleştirisi yapıldı
3 Kasım 2022	UBP–DP–YDP Koalisyonu	48/2022 Sayılı Vergi ve Kamu Borcu Yapılandırması	Kesinleşmiş vergi borçları, kamu alacakları	Pandemi sonrası ekonomik sıkıntıları hafifletmek ve tahsilatı artırmak (vergi.gov.ct.tr)	Sürekli afların caydırıcılığı yok ettiği ve vergi uyumunu bozduğu savunuldu
2022	UBP–DP–YDP Koalisyonu	Faiz ve gecikme cezası affı	Vergi cezaları ve faizler	Tahsil edilemeyen alacakların tahsilini kolaylaştırmak	Büyük borçluların korunduğu yönünde eleştiriler yapıldı
28 Temmuz 2025	UBP–YDP–DP Koalisyonu	28/2025 Sayılı Vergi Affı Kararnamesi	Gelir Vergisi, KDV, Kurumlar Vergisi, belediye alacakları	Ekonomik kriz koşullarında işletmeleri rahatlatmak ve tahsilatı artırmak (vergi.gov.ct.tr)	Vergi sistemine güveni azalttığı ve kayıt dışılığı teşvik ettiği eleştirildi
2025	UBP–YDP–DP Koalisyonu	Belediye borçları yapılandırması	Belediye vergi ve harçları	Yerel yönetimlerin tahsilatını artırmak	Belediyelerin mali disiplininin bozulduğu savunuldu

Sonuç olarak; hükûmete gelen sağ ve/veya sol tüm siyasi partiler kısa vadeli mali ve siyasi çıkarlar uğruna uzun vadede vergi bilincinin ve vatandaşlık bilincinin bertaraf olmasına maalesef neden oldular. Durum böyle olmasına rağmen her dönem muhalefetin iktidarı aflardan dolayı eleştirisi dejavu şeklinde karşımıza çıkmaktadır.