Avrupa Birliği ülkeleri ile Avrupa Parlamentosu, Avrupa’da yasal kalış hakkı bulunmayan göçmenlerin geri gönderilmesini hızlandırmayı hedefleyen yeni “Geri Dönüş Tüzüğü” üzerinde anlaşmaya vardı. Düzenleme, son yılların en kapsamlı ve en tartışmalı göç politikası değişikliklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni yasa ile AB ülkeleri, üçüncü ülkelerle anlaşma yapmaları halinde Birlik sınırları dışında “geri dönüş merkezleri” kurabilecek. Böylece, düzensiz göçmenlerin yalnızca kendi ülkelerine ya da bağlantılarının bulunduğu ülkelere gönderilebilmesini öngören mevcut uygulamada önemli bir değişikliğe gidilmiş olacak.
AB yetkilileri, düzenlemenin düzensiz göçle mücadelede geri dönüş süreçlerini hızlandıracağını savunurken, insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşları ise temel hakların ihlal edilebileceği uyarısında bulunuyor.
AB İçişlerinden Sorumlu Komiseri Magnus Brunner, anlaşmanın ardından yaptığı açıklamada, düzenlemenin “AB’ye kimin geldiğini ve kimlerin ayrılması gerektiğini daha etkin şekilde kontrol etmeyi sağlayacağını” söyledi.
Gözaltı süreleri uzatılıyor
Yasa kapsamında, geri gönderilmeyi bekleyen düzensiz göçmenler için azami gözaltı süresi altı aydan iki yıla çıkarılıyor. Belirli durumlarda bu süreye altı ay daha eklenebilecek. Güvenlik tehdidi oluşturduğu değerlendirilen kişiler için ise daha uzun süreli uygulamaların önü açılıyor.
Ayrıca giriş yasakları da sertleştiriliyor. Mevcut uygulamada çoğunlukla beş yıl olan giriş yasağı süresi 10 yıla kadar çıkarılabilecek. Güvenlik riski olarak değerlendirilen kişiler için ömür boyu giriş yasağı uygulanabilecek.
Ev aramalarına yeni yetki
Düzenleme, AB ülkelerine düzensiz göçmenlerin yerini tespit etmek amacıyla ikametgahlar ve ilgili mekanlarda arama yapabilme yetkisi de tanıyor.
Bu hüküm, insan hakları kuruluşlarının tepkisini çekti. Eleştirmenler, düzenlemenin göçmenlere yönelik ev baskınlarının ve göçmenlere destek veren kuruluşlara yönelik denetimlerin önünü açabileceğini savunuyor.
İtalyan hukukçular derneği Asgi’den Eleonora Celoria, yasanın bazı hükümlerinin kasıtlı olarak muğlak bırakıldığını belirterek, bunun farklı ülkelerde geniş yorumlanabileceği uyarısında bulundu.
Çocuklu aileler de merkezlere gönderilebilecek
Yeni sistemde refakatsiz çocuklar geri dönüş merkezlerine gönderilmeyecek. Ancak çocuklu aileler bu merkezlere sevk edilebilecek.
Almanya, Hollanda, Avusturya, Danimarka ve Yunanistan gibi ülkeler, geri dönüş merkezlerinin kurulabileceği potansiyel ortak ülkeler üzerinde çalışmalar yürütüyor. İtalya ise Arnavutluk’ta kurduğu iki merkezle benzer bir modeli halihazırda uyguluyor.
STK’lardan sert eleştiri
Sivil toplum kuruluşları ve bazı Avrupa Parlamentosu üyeleri, düzenlemenin göçmenlerin haklarını zayıflatacağını ve insan hakları ihlallerine yol açabileceğini savunuyor.
Yeşiller/Avrupa Özgür İttifakı Grubu milletvekili Mélissa Camara, anlaşmayı “yabancı düşmanı bir ideolojiye hizmet eden hukuki araçların tamamlanması” olarak nitelendirdi.
Belgesiz göçmenlere destek veren kuruluşların oluşturduğu Picum ağı ise yeni düzenlemenin daha uzun gözaltı süreleri, ailelerin ayrılması ve insanların bağlantılarının bulunmadığı ülkelere gönderilmesi gibi sonuçlar doğurabileceği görüşünü dile getirdi.
Yasanın yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkeler tarafından resmen onaylanması gerekiyor. Düzenlemenin gelecek ay içerisinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
