Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği (KTTB), genel seçimler öncesinde hazırladığı “Sağlıkta Dönüşüm ve Yeniden Yapılanma Deklarasyonu”nu kamuoyuyla paylaşarak siyasi partilerden sağlık sisteminin yeniden yapılandırılmasını hükümet programlarının öncelikli başlıkları arasına almalarını istedi.

KTTB Başkanı Prof. Dr. Ceyhun Dalkan, yazılı açıklamasında mevcut sağlık sisteminin “parçalı, dağınık ve yetersiz” bir yapıya sahip olduğunu savunarak, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilir, erişilebilir, nitelikli ve adil hâle getirilmesi gerektiğini belirtti.

Sağlık alanındaki sorunların günübirlik kararlar ve geçici uygulamalarla çözülemeyeceğini ifade eden Dalkan, ülkenin nüfus yapısı, ekonomik koşulları, coğrafi özellikleri ve sağlık çalışanı kapasitesine uygun bir sistem oluşturulması çağrısında bulundu.

“Sağlık, seçim vaadi değil anayasal sorumluluktur”

Sağlık politikalarının seçim dönemleriyle sınırlı tutulmaması gerektiğini vurgulayan Dalkan, şu ifadeleri kullandı:

“Sağlık, siyasi partilerin seçim dönemlerinde gündeme getirdiği bir vaat alanı değil, devletin ve siyasi iradenin kesintisiz yerine getirmesi gereken temel bir anayasal sorumluluğudur.”

KTTB’nin herhangi bir siyasi partinin yanında veya karşısında olmadığını belirten Dalkan, halkın sağlık hakkını, hekimlerin mesleki özerkliğini ve sağlık çalışanlarının haklarını savunmaya devam edeceklerini kaydetti.

Birinci basamak sağlık hizmetlerinde yeni model önerisi

KTTB, deklarasyonda nüfus sayımının ardından ülke genelinde adrese dayalı, nüfus temelli ve vatandaşların hekim seçebildiği güçlü bir birinci basamak sağlık sistemi kurulmasını önerdi.

Sağlık ocaklarının yalnızca hasta kabul edilen merkezler olmaktan çıkarılarak tarama, aşılama, erken tanı, ruh sağlığı ve koruyucu sağlık hizmetlerinin aktif olarak sunulduğu merkezlere dönüştürülmesi istendi.

Hastanelerdeki gereksiz yoğunluğun azaltılması amacıyla sevk sisteminin yeniden düzenlenmesi gerektiği belirtilirken, özellikle merkezden uzak bölgelerde ambulans, acil müdahale ve eğitimli sağlık personeli kapasitesinin artırılması talep edildi.

Deklarasyonda ayrıca sağlık ocaklarına nüfus ve ihtiyaç analizlerine göre diş hekimliği üniteleri kazandırılması, çocuklar, yaşlılar ve özel gereksinimli bireylere yönelik koruyucu ağız ve diş sağlığı programlarının yaygınlaştırılması önerildi.

Ülkede öğrenim gören yabancı öğrencilerin sağlık hizmetlerine erişimini ve sağlık güvencesini düzenleyecek kurumsal modeller oluşturulması da talepler arasında yer aldı.

İlk 12 ayda e-sağlık, e-reçete ve ilaç takip sistemi

KTTB, kamu ve özel sağlık kuruluşlarını kapsayan bütünleşik e-sağlık ve e-reçete sisteminin ilk 12 ay içerisinde hayata geçirilmesini istedi.

İlaç takip sisteminin de dijital sağlık altyapısına entegre edilmesi gerektiği belirtilen deklarasyonda, sağlık verilerinin düzenli, güvenilir ve şeffaf biçimde üretilmesi ve paylaşılması önerildi.

Birlik, dijital dönüşümün sağlık hizmetlerinde denetimi güçlendirmesi, kaynak israfını azaltması ve karar alma süreçlerinin bilimsel verilere dayanmasını sağlaması gerektiğini vurguladı.

Karpaz’a tam donanımlı hastane çağrısı

Deklarasyonda bölgesel sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan eşitsizliklerin giderilmesi için Karpaz’a tam donanımlı bir hastane açılması talep edildi.

Karpaz’ın coğrafi koşulları ve nüfus yapısı dikkate alınarak 24 saat kesintisiz acil sağlık hizmeti, ambulans ve hasta nakil kapasitesi, uzman hekim desteği, laboratuvar ve görüntüleme hizmetlerinin güçlendirilmesi istendi.

Böylece bölgede yaşayan vatandaşların sağlık hizmetleri için Gazimağusa veya Lefkoşa’ya gitmek zorunda kalmalarının azaltılması hedeflendi.

Girne ve Güzelyurt hastaneleri tam kapasite çalıştırılmalı

KTTB, Girne ve Güzelyurt hastanelerinin yeterli teknik donanım ve eğitimli sağlık personeliyle tam kapasite hizmet vermesini istedi.

Deklarasyonda söz konusu hastanelerin yapım aşamalarına ilişkin yolsuzluk iddialarının soruşturulması çağrısı da yapıldı.

Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nin modernize edilerek ülkenin referans sağlık merkezi olarak güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Yeni Lefkoşa Devlet Hastanesi’nin kapasitesi yeniden değerlendirilmeli

KTTB, inşaatı devam eden yeni Lefkoşa Devlet Hastanesi’nin kapasitesinin nüfus projeksiyonları ve sağlık hizmeti ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini önerdi.

Gerekli kapasite artırımı, teknik donanım ve sağlık personeli planlamasının gecikmeden yapılması istendi.

Yeni hastane yatırımlarında yalnızca bina ve cihaz sayısının değil, ihtiyaç analizi, sürdürülebilir hizmet sunumu ve nitelikli insan gücü planlamasının da dikkate alınması gerektiği vurgulandı.

Yeni binalara taşınma veya fiziki düzenlemeler sonucunda eski hastanelerde boşalan alanların da sağlık hizmetleri için yeniden değerlendirilmesi talep edildi.

Lefkoşa, Girne ve Gazimağusa’ya kamusal diş sağlığı merkezleri

Deklarasyonda, Lefkoşa, Girne ve Gazimağusa’da modern ve donanımlı Kamusal Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri kurulması önerildi.

Bu merkezlerin koruyucu diş hekimliği, çocuk diş hekimliği, ağız cerrahisi, diş eti hastalıkları ve diğer diş tedavilerini kapsayacak şekilde planlanması istendi.

Özellikle çocukların, yaşlıların, engellilerin ve dar gelirli vatandaşların ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması gerektiği kaydedildi.

KTTB ayrıca kamu okullarında sağlık görevlisi istihdam edilmesi çağrısında bulundu.

Sağlık bütçesi kademeli olarak yüzde 15’e yükseltilmeli

KTTB, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilir biçimde finansmanı için sağlığa ayrılan kamu kaynaklarının artırılmasını istedi.

Birlik, sağlık bütçesinin kademeli olarak genel bütçenin yüzde 15’ine yükseltilmesini önerdi.

Deklarasyonda kamu sağlık yatırımlarının siyasi tercihler veya dönemsel kararlarla değil; nüfus projeksiyonları, bölgesel ihtiyaçlar, sağlık hizmetlerinin yoğunluğu ve personel planlaması temelinde yapılması gerektiği belirtildi.

Gereksiz yatırımların, atıl kapasitenin ve kaynak israfının önlenmesi için ihtiyaç analizlerinin esas alınması talep edildi.

Sağlık Bakanlığı’nın kurumsal yapısı yeniden düzenlenmeli

Sağlık Bakanlığı’nın organizasyon yapısının çağdaş sağlık yönetimi anlayışıyla yeniden düzenlenmesi gerektiği belirtilen deklarasyonda, Temel Sağlık Hizmetleri Dairesi Yasası’nın güncellenmesi istendi.

Bakanlık bünyesinde sağlık eğitimi ve dijital sağlık alanlarında kurumsal yapılanmalar oluşturulması önerildi.

KTTB, Haziran 2026’da yasallaştığını ancak henüz yürürlüğe girmediğini belirttiği Sağlık Hizmetleri Dairesi düzenlemesinin gerekli tüzüklerle birlikte uygulamaya konulmasını, kadro ve atama işlemlerinin tamamlanmasını talep etti.

Ruh Sağlığı Yasası’nın da güncel toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda ilgili paydaşların katılımıyla yeniden düzenlenmesi istendi.

Kamu sağlık yatırımları, satın alma işlemleri ve ihalelerin teknik şartnamelerden maliyetlere kadar şeffaf ve denetlenebilir biçimde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.

Hekimlik Yasası çıkarılmalı, sağlık çalışanlarının hakları güvenceye alınmalı

KTTB, kamu ve özel sektörde çalışan hekimlerin haklarını düzenleyecek bir Hekimlik Yasası çıkarılması çağrısında bulundu.

Güvencesiz çalışan hekimlerin kadro ve çalışma koşullarına ilişkin sorunlarının çözülmesi, asistan hekimlerin özlük hakları ile uzmanlık eğitim süreçlerinin düzenlenmesi istendi.

Sağlık çalışanlarının çalışma saatleri, nöbet düzenleri, dinlenme süreleri ve iş güvenliği koşullarının iyileştirilmesi gerektiği belirtilirken, mesleki özerklik ve bilimsel bağımsızlığın güvence altına alınması talep edildi.

Deklarasyonda sağlık çalışanlarına yönelik mesleki risk değerlendirmeleri, düzenli sağlık kontrolleri, aşılama programları ve koruyucu sağlık uygulamalarının yaygınlaştırılması da önerildi.

Genel Sağlık Sigortası için ülkeye özgü model önerisi

KTTB, tüm vatandaşları kapsayan adil, sürdürülebilir ve denetlenebilir bir Genel Sağlık Sigortası modeli oluşturulmasını istedi.

Kamu ve özel sağlık kuruluşları arasında planlı, etkin ve denetlenebilir bir iş birliği kurulması gerektiği belirtilen deklarasyonda, serbest çalışan hekimlerin mesleki bağımsızlığının korunması da talep edildi.

Genel Sağlık Sigortası ve hizmet satın alma modellerinin başka ülkelerden doğrudan kopyalanmaması gerektiği vurgulanarak, ülkenin ekonomik kapasitesi, nüfus yapısı ve mevcut sağlık altyapısına uygun bir sistem geliştirilmesi önerildi.

Sağlık finansmanında genel bütçe desteğinin esas alınması ve primlerle desteklenen karma bir model oluşturulması istendi.

Sağlık kuruluşlarına bağımsız denetim ve akreditasyon

Deklarasyonda kamu ve özel sağlık kuruluşlarının bağımsız ve zorunlu bir denetim ile akreditasyon sistemine tabi tutulması önerildi.

Kalite ve güvenlik standartlarını karşılamayan kuruluşlara etkili yaptırımlar uygulanması gerektiği belirtildi.

Tıp ve Diş Hekimliği fakültelerinin öğrenci kontenjanlarının nüfus, mevcut hekim sayısı, istihdam dengesi ve eğitim kapasitesi dikkate alınarak planlanması talep edildi.

KTTB, bağımsız ve güçlü bir Tıp ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Kurulu Yasası’nın ilk 6 ay içerisinde yürürlüğe konulmasını, kurulun kurumsal ve idari yapılanmasının ise ilk 12 ayda tamamlanmasını istedi.

Evde bakım hizmetleri yaygınlaştırılmalı

KTTB, yerel yönetimlerle iş birliği içerisinde evde bakım hizmetlerinin geliştirilmesini önerdi.

Yaşlılar, kronik hastalar ve özel gereksinimli bireylerin sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması gerektiği belirtilirken, eğitimli ve denetlenebilir hasta bakıcı sistemi oluşturulması talep edildi.

Sağlık ve sosyal hizmet kurumları arasında koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiği de vurgulandı.

Sağlık turizminde denetim ve kalite standartları vurgusu

Deklarasyonda yardımcı üreme teknikleri, plastik cerrahi, geriatri ve rehabilitasyon gibi alanlarda sağlık turizmi potansiyelinin değerlendirilebileceği belirtildi.

Ancak bu alanlardaki büyümenin sertifikasyon, kalite standartları, etkin denetim ve yaptırım mekanizmalarıyla birlikte yürütülmesi gerektiği kaydedildi.

Sağlık turizminin geliştirilmesinin ülke halkının sağlık hizmetlerine erişimini ve sağlık sisteminin güvenilirliğini olumsuz etkilememesi gerektiği ifade edildi.

Sağlık reformu için 48 aylık yol haritası

KTTB, sağlık sisteminin yeniden yapılandırılmasının belirsiz vaatlerle değil, ölçülebilir hedeflere ve açık bir uygulama takvimine dayanması gerektiğini vurguladı.

Deklarasyonda reform süreci üç aşamada ele alındı.

İlk 12 ayda birinci basamak sağlık hizmetlerinin organizasyonu, dijital sağlık altyapısının oluşturulması, yeni Lefkoşa Devlet Hastanesi’nin kapasite planlaması, merkezden uzak bölgelerde acil sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve sağlık çalışanlarının temel sorunlarının çözümüne başlanması önerildi.

12–24 ay arasında Genel Sağlık Sigortası’nın uygulamaya konulması, kamu-özel sağlık hizmetlerinin entegrasyonu, yabancı öğrencilere yönelik sağlık hizmetleri modelinin hayata geçirilmesi, sevk sistemi ve bağımsız denetim mekanizmalarının uygulanması istendi.

24–48 ay arasında ise sağlık sisteminin değerlendirilmesi, bölgesel eşitsizliklerin azaltılması, personel planlamasının geliştirilmesi ve sürdürülebilir finansman modelinin güçlendirilmesi hedeflendi.

Siyasi partilerden somut taahhüt istendi

KTTB, genel seçimlere katılacak siyasi partilerden deklarasyondaki sağlık politikalarını seçim programlarında değerlendirmelerini ve sağlık sisteminin yeniden yapılandırılmasını hükümet programlarının öncelikleri arasına almalarını talep etti.

Seçim sonrasında meslek örgütleri, odalar ve sendikalarla düzenli, şeffaf ve kurumsal iş birliği mekanizması oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Birlik, siyasi partileri sağlık reformuna ilişkin somut taahhütlerini kamuoyuyla paylaşmaya davet etti.

“Sağlıkta reform ertelenemez”

KTTB, deklarasyonun sonuç bölümünde sağlık politikalarının seçimden seçime değişmemesi gerektiğini vurguladı.

“Bizim için önemli olan hangi siyasi partinin iktidara geleceği değil, hangi sağlık sisteminin ülkemizin geleceğini güvence altına alacağıdır” ifadelerine yer verilen deklarasyonda, toplum sağlığının siyasi hesapların üzerinde tutulması istendi.

KTTB, sağlık sisteminin yeniden yapılandırılması sürecinin takipçisi olacağını, hekimlerin mesleki hakları ve halkın sağlık hakkı konusunda çalışmalarını sürdüreceğini bildirdi.