Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis, Güney Kıbrıs Rum Yönetimini’nin 1 Temmuz 2027 tarihinde Schengen Bölgesi'ne katılmasını beklediklerini açıkladı. Mitsotakis, bu tarihin Yunanistan'ın Avrupa Birliği (AB) Konseyi dönem başkanlığı sürecindeki önemli kararlardan biri olabileceğini söyledi.
Mitsotakis, 18 Kasım Çarşamba günü Lefkoşa'da düzenlenen 4. Kıbrıs-Yunanistan Hükümetlerarası Zirvesi'nin ardından Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile ortak basın toplantısı gerçekleştirdi. Güney Kıbrıs basınına yansıyan açıklamalarda, Schengen üyeliği, enerji projeleri ve Kıbrıs sorunu öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
SCHENGEN ÜYELİĞİNDE YEŞİL HAT BELİRSİZLİĞİ
2004 yılından bu yana Avrupa Birliği üyesi olan Güney Kıbrıs, henüz Schengen Bölgesi'ne dahil değil. Üyelik sürecinde çözüm bekleyen önemli konulardan biri ise adayı ikiye ayıran Yeşil Hat boyunca uygulanacak sınır ve güvenlik kontrolleri.
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis daha önce Schengen üyeliğine yönelik AB ülkelerinin itirazlarının büyük ölçüde aşıldığını açıklamıştı. Ancak üyeliğin gerçekleşebilmesi için siyasi düzeyde nihai kararın alınması gerekiyor.
KIBRISLI TÜRKLERİN GEÇİŞ HAKLARI GÜNDEMDE
Schengen üyeliğine ilişkin en önemli soru işaretlerinden biri, Kıbrıs'ın kuzeyi ile güneyi arasındaki geçişlerin nasıl düzenleneceği.
Özellikle Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı olmayan Kıbrıslı Türklerin serbest dolaşımı ve üçüncü ülke vatandaşlarının geçişleri konusunda belirsizlikler bulunuyor.
Hristodulidis, mevcut geçiş hakkına sahip Kıbrıslı Türklerin ve ailelerinin Schengen üyeliğinden etkilenmeyeceğini, bugünkü haklarını koruyacağını açıklamıştı.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise Schengen sürecinin Kıbrıslı Türklerin serbest dolaşımı açısından sorunlar yaratabileceğine dikkat çekerek, Kıbrıslı Türk tarafının sürece dahil edilmesinin önemini vurgulamıştı.
GSI PROJESİNDE İLERLEME MESAJI
Zirvenin önemli gündem maddelerinden biri de Güney Kıbrıs ile Yunanistan'ı deniz altından elektrik kablosuyla birbirine bağlamayı hedefleyen Great Sea Interconnector (GSI) projesi oldu.
Mitsotakis, deniz tabanındaki araştırmaların yeniden başlamasından memnuniyet duyduğunu belirterek projenin başlangıçta belirlenen plana uygun şekilde ilerlediğini savundu.
Kasım ayının başında Fransız bayraklı bir araştırma gemisinin Kerpe Adası'nın doğusundaki uluslararası sularda güzergâh araştırmalarına başladığı belirtilirken, çalışmaların Türkiye ile yaşanan deniz yetki alanları anlaşmazlıklarının gölgesinde sürdüğü kaydedildi.
Hristodulidis de GSI projesinin yalnızca Kıbrıs için değil, bölge ve Avrupa açısından da stratejik öneme sahip olduğunu ifade etti. Proje konusunda Yunanistan, Fransa ve Avrupa Birliği kurumlarıyla koordinasyonun sürdüğünü belirtti.
Öte yandan Güney Kıbrıs yönetimi, Yunanistan Bağımsız Elektrik İletim Operatörü'nün (IPTO) mali sürdürülebilirliğini desteklemek amacıyla planlanan 25'er milyon euroluk beş ödemenin ilkine ilişkin işlemleri başlattı.
KIBRIS SORUNUNDA MÜZAKERELERİN YENİDEN BAŞLAMASI HEDEFİ
Zirvede Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik diplomatik süreç de ele alındı.
Hristodulidis, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile yapılması planlanan görüşmeye yönelik girişimlerin devam ettiğini belirterek, müzakerelerin 2017 yılında Crans-Montana'da kesildiği noktadan yeniden başlatılmasını hedeflediklerini söyledi.
Mitsotakis ise Yunanistan'ın, güvenlik garantilerinin ve yabancı askerî varlığın bulunmadığı, iki bölgeli ve iki toplumlu federasyon çözümünü desteklediğini yineledi.
YAPAY ZEKA VE SİVİL KORUMADA ORTAK ADIMLAR
İki ülke arasındaki iş birliğinin teknoloji ve sivil koruma alanlarında geliştirilmesi de zirvenin gündemindeydi.
Yunanistan, Pharos Yapay Zekâ Fabrikası ve Daedalus süper bilgisayarı başta olmak üzere teknolojik altyapısını Güney Kıbrıs’ın kullanımına açmaya hazır olduğunu bildirdi.
Sivil koruma alanında ise Baf'ta bölgesel bir hava yangın söndürme merkezi kurulması, ambulans personelinin eğitilmesi ve Kıbrıslı polisler ile sahil güvenlik personelinin Yunanistan'da eğitim alması gibi iş birliği adımları değerlendirildi.
Zirvenin sonunda bir sonraki Kıbrıs-Yunanistan Hükümetlerarası Zirvesi'nin 2027 yılında Yunanistan'da düzenlenmesi kararlaştırıldı.






