Çocuklarda ağız ve diş sağlığı sorunlarının önlenmesi için ilk süt dişinin çıkmasıyla ağız bakımına başlanması ve ilk diş hekimi muayenesinin en geç bir yaşında gerçekleştirilmesi gerektiği belirtildi. Uzmanlar, erken dönemde kazanılan ağız bakım alışkanlıklarının ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının önlenmesinde önemli rol oynadığına dikkat çekti.

16-22 Kasım Toplum Ağız ve Diş Sağlığı Haftası kapsamında Anadolu Ajansı’na (AA) açıklamalarda bulunan diş hekimleri, ağız sağlığının yalnızca dişlerle sınırlı olmadığını, genel sağlık ve yaşam kalitesiyle doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.

Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi Pedodonti Uzmanı Prof. Dr. Meltem Bakkal, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 3,7 milyar kişinin ağız ve diş hastalıklarından etkilendiğini belirtti.

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45’i ağız ve diş hastalıklarından etkileniyor

Prof. Dr. Bakkal, diş çürükleri, periodontal hastalıklar, diş kayıpları ve ağız kanserlerinin toplumda en sık görülen ağız sağlığı sorunları arasında yer aldığını söyledi.

Bu hastalıkların dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45’ini etkilediğini belirten Bakkal, DSÖ’nün Türkiye için yayımladığı 2022 Ağız Sağlığı Ülke Profili’ndeki 2019 yılı tahminlerini paylaştı.

Buna göre, Türkiye’de 1-9 yaş grubundaki çocuklarda süt dişlerinde tedavi edilmemiş çürük yaygınlığı yüzde 43,8, 5 yaş ve üzerindeki bireylerde ise daimi dişlerde tedavi edilmemiş çürük yaygınlığı yüzde 38,6 olarak tahmin edildi.

“Tedavi edilmeyen diş çürükleri çocukların yaşam kalitesini düşürüyor”

Ağız ve diş sağlığının genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu belirten Bakkal, ağız içinde gelişen enfeksiyonların ve diş eti hastalıklarının farklı sağlık sorunlarıyla ilişkili olabileceğini ifade etti.

Özellikle çocuklarda tedavi edilmeyen diş çürüklerinin ağrı, uyku problemleri, beslenme güçlükleri ve okul yaşamında aksamalara neden olabileceğini vurgulayan Bakkal, şu ifadeleri kullandı:

“Ağız sağlığındaki bozulmalar, çiğneme ve beslenme fonksiyonlarını etkileyerek bireyin yaşam kalitesini düşürebilir. Özellikle çocuklarda tedavi edilmeyen diş çürükleri ağrıya, uyku problemlerine, beslenme güçlüklerine ve okul yaşamında aksamalara yol açabilir.”

İleri yaşlarda ise diş kayıplarının çiğneme fonksiyonunun bozulmasına ve beslenme yetersizliklerine neden olabileceğini belirtti.

“İlk diş hekimi muayenesi ilk yaş içinde gerçekleştirilmeli”

Diş çürüklerinin önlenmesinde erken müdahalenin önemine dikkat çeken Bakkal, ilk süt dişinin çıkmasıyla birlikte ağız bakımına başlanması gerektiğini söyledi.

Bakkal, “İlk dişin sürmesiyle birlikte ağız bakımına başlanması, ilk diş hekimi muayenesinin ilk yaş içinde gerçekleştirilmesi ve çürük riskinin erken dönemde değerlendirilmesi önemlidir.” dedi.

Yetersiz ağız hijyeni ve kontrolsüz beslenme alışkanlıklarının diş çürükleri ile diş eti hastalıklarının gelişimindeki başlıca risk faktörleri olduğunu belirten Bakkal, bu risklerin bireysel davranış değişiklikleri ve koruyucu sağlık politikalarıyla azaltılabileceğini ifade etti.

“Dişler günde en az iki kez fırçalanmalı”

Ağız ve diş sağlığının korunması için düzenli bakım alışkanlıklarının geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Bakkal, günde en az iki kez florürlü diş macunuyla dişlerin fırçalanmasını önerdi.

Ara öğün sıklığının azaltılması ve düzenli diş hekimi kontrollerinin de önemli olduğunu belirten Bakkal, özellikle çocuklarda florürlü vernik ve pit-fissür örtücü uygulamalarının diş çürüklerinin önlenmesinde kullanılan koruyucu yöntemler olduğunu söyledi.

“Koruyucu diş hekimliğinin temelleri çocuklukta atılmalı”

Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi Pedodonti Uzmanı Dr. Hande Bacak da ağız ve diş sağlığının yalnızca ağız bölgesini ilgilendiren bir konu olmadığını belirtti.

Diş çürükleri ve diş eti hastalıklarının yaygın görülmelerine rağmen büyük ölçüde önlenebilir sağlık sorunları olduğunu ifade eden Bacak, tedavi edilmeyen hastalıkların ağrı, enfeksiyon, beslenme ve uyku problemlerine yol açabileceğini söyledi.

Bacak, bu sorunların çocukların büyüme ve gelişimini, okul başarısını ve sosyal yaşamını olumsuz etkileyebileceğini belirterek, “Koruyucu diş hekimliğinin temelleri çocukluk döneminde atılmalıdır. İlk süt dişinin sürmesiyle birlikte ağız bakımına başlanmalı, çocuklar ilk diş hekimi muayenesi için en geç bir yaşına kadar diş hekimiyle tanıştırılmalıdır.” ifadelerini kullandı.

“Süt dişlerindeki çürükler ihmal edilmemeli”

Çocuklarda süt dişlerinin korunmasının önemine dikkat çeken Bacak, süt dişlerinin yalnızca geçici dişler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Bacak, süt dişlerinin beslenme, konuşma gelişimi, estetik görünüm ve kalıcı dişlerin doğru konumda çıkması açısından önemli olduğunu belirtti.

“Süt dişleri, çocuğun beslenmesi, konuşma gelişimi, estetik görünümü ve daimi dişlerin doğru konumda sürmesi açısından son derece önemlidir. Bu nedenle süt dişlerinde oluşan çürükler erken dönemde değerlendirilmeli ve gerekli tedaviler zamanında yapılmalıdır.” dedi.

Düzenli diş fırçalama, yaşa uygun miktarda florürlü diş macunu kullanımı, şeker tüketiminin sınırlandırılması ve ailelerin bilinçlendirilmesinin koruyucu diş hekimliğinin temel unsurları olduğunu kaydetti.

Özel gereksinimli bireylerin tedaviye erişimi güçlendirilmeli

Özel gereksinimli bireylerin ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişiminin önemine de değinen Bacak, fiziksel, zihinsel veya gelişimsel farklılıkları bulunan kişilerin ağız bakımında çeşitli güçlüklerle karşılaşabildiğini söyledi.

Bağımsız ağız bakımı yapamama, düzenli kontrollerin aksaması ve tedaviye uyum sorunlarının ağız ve diş hastalıklarının görülme sıklığını artırabileceğini belirten Bacak, bu bireylerin ihtiyaçlarına uygun sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması gerektiğini ifade etti.

“Ağız sağlığı kalp hastalıkları ve diyabetle ilişkili”

Küçükçekmece Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi Uzman Diş Hekimi Buğrahan Bekçi ise ağız sağlığının korunması için yalnızca diş fırçalamanın yeterli olmadığını belirtti.

Dişler, diş etleri, dil yüzeyi ve ağız mikrobiyotasının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bekçi, yetersiz ağız hijyeninin ağız florasındaki doğal dengeyi bozarak çeşitli hastalıklara zemin hazırlayabileceğini söyledi.

Bekçi, “Tedavi edilmeyen sorunlar diş kayıplarına neden olabileceği gibi kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet gibi sistemik hastalıklarla da ilişkilidir.” dedi.

Diyabet ile diş eti hastalıkları arasında çift yönlü bir ilişki bulunduğunu belirten Bekçi, kontrol altına alınmamış diyabetin diş eti hastalıklarını ağırlaştırabildiğini, aktif diş eti enfeksiyonlarının ise kan şekeri kontrolünü olumsuz etkileyebildiğini ifade etti.

“Tütün ürünleri ağız kanseri riskini artırıyor”

Sigara ve diğer tütün ürünlerinin ağız sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çeken Bekçi, bu ürünlerin diş eti hastalıkları, yara iyileşmesinde gecikme, dişlerde sararma ve ağız kanseri riskinde artış gibi sorunlarla ilişkili olduğunu belirtti.

Ağız kokusu şikâyetiyle başvuran bazı hastalarda sorunun yetersiz dil hijyeninden kaynaklanabileceğini söyleyen Bekçi, dil yüzeyinin mikroorganizmaların tutunmasına uygun bir yapıya sahip olduğunu ifade etti.

“Erken teşhis ve koruyucu uygulamalar büyük önem taşıyor”

Koruyucu diş hekimliği uygulamalarının özellikle çocukluk döneminde önem taşıdığını belirten Bekçi, topikal florür ve fissür örtücü uygulamalarının dişlerin çürüğe karşı direncini artırmaya yardımcı olduğunu söyledi.

Bu uygulamaların Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı kuruluşlarında, hekimler tarafından uygun görülen çocuk hastalara yapılabildiğini kaydetti.

Bekçi, ağız ve diş sağlığı sorunlarının erken dönemde tespit edilmesi halinde tedavinin daha kolay, konforlu ve kontrollü gerçekleştirilebildiğini belirterek, ağız sağlığının korunmasında düzenli hijyen alışkanlıkları, koruyucu uygulamalar ve erken teşhisin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.