AB'de reddedilen sığınmacıların gönüllü dönüşünü destekleyen EURP programının 2026 bütçesi, yıl bitmeden üç ay önce tükendi.
Avrupa Birliği'nin (AB), başvurusu reddedilen sığınmacıların ülkelerine gönüllü olarak dönmeleri için önemli bir araç niteliğindeki mâli yardım fonunda para tükendi.
Alman bölgesel yayın kuruluşları WDR ve NDR'in aktardığı bilgilere göre, Avrupa Yeniden Entegrasyon Programı'nın (EURP) bu yılki ödenekleri, yıl sonuna üç ay kala tamamen tüketildi.
Frontex doğruladı
Federal hükümet ve eyaletlere, bu yıl için şimdilik başka kişilere destek verilmeyeceği bilgisi, Frontextarafından 2 Ekim'de bildirildi.
Bir Frontex sözcüsüne göre, bu yıl "yeniden entegrasyon desteğine yönelik çok yüksek talep" nedeniyle 2026 EURP ödenekleri "zaten tümüyle tükenmiş" bulunuyor.
Bakanlık, ödeneklerin kesilmesi nedeniyle planlanmış dönüşlerin hâlihazırda durdurulup durdurulmadığı sorusuna ise, "ek yeniden entegrasyon yardımları olmadan da dönüşün mümkün olduğu" yanıtını verdi.
WDR ve NDR'nin edindiği bilgilere göre, Frontex, Avrupa Komisyonu'nu aylar önce, bu yıl öngörülenden belirgin biçimde daha fazla desteğin talep edileceği konusunda uyarmıştı. Buna rağmen ödeneklerin artırılıp artırılmadığı bilinmiyor.
Federal İçişleri Bakanlığı ise "programın AB düzeyinde daha fazla finanse edilmesi için çaba gösterildiğini" açıkladı. Bakanlık, bu konuda görüşmelerin sürdüğünü belirtti.
Sığınmacılara sağlanan para 3 bin Euro’yu aşabiliyor
EURP son yıllarda, menşe ülkeye dönüşün finansmanında en önemli ayaklardan biri hâline gelmiş bulunuyor. Resmi verilere göre, yalnızca 2025'te program kapsamında, Avrupa genelinde yaklaşık 20 bin gönüllü dönüş istekli kişiye nakdi ya da ayni destek sağlandı. Bunların 9 bin 708'i Almanya'dan ülkelerine döndü.
Para, örneğin kişinin menşe ülkesine vardıktan sonraki ilk günlerde kalacağı yer için veriliyor. Aynı zamanda ülkede yeniden entegrasyon ve sağlık hizmetleri için de yardım verilebiliyor. Ayni ya da nakdi desteğin kişi başına toplam değeri 3 bin euronun üzerine çıkabiliyor. Belirli koşullar altında buna, federal hükümet ve eyaletlerin finanse ettiği REAG/GARP programından bin avronun belirgin biçimde üzerinde bir tutar daha eklenebiliyor.
AB Komisyonu, programın 2026 yılı toplam bütçesinin ne kadar olduğuna ilişkin soruya şimdiye kadar yanıt vermedi. Frontex'in 2024 yılı faaliyet raporuna göre, toplam bütçe yaklaşık 30 milyon euro idi.
Almanya'da EURP programı için destek, Federal Göç ve Mülteciler Dairesi'ne (BAMF) başvuruyla talep ediliyor. Ancak para somut olarak Avrupa sınır koruma ajansı Frontex'ten, dolayısıyla doğrudan AB'den geliyor.
Gönüllü dönüşler sınır dışılardan fazla
Göç politikasının giderek sertleştiği ortamda Avrupa'da siyaset, mümkün olduğunca çok sayıda başvurusu reddedilmiş sığınmacının menşe ülkesine dönmesini hedefliyor. İstatistikler de, bu siyasi ortamda, gönüllü dönüşlerin önemini ortaya koyuyor. 2025'te Almanya'da yaklaşık 23 bin kişi sınır dışı edilirken, 36 bin fazla kişi kendi isteğiyle ülkesine döndü. Bunların arasında, Almanya'dan mâli destek almaksızın ayrılan çok sayıda kişi de bulunuyor.
Almanya'da şu anda yaklaşık 260 bin kişinin ülkeyi terk etme yükümlülüğü bulunuyor. Bunların dörtte üçünden fazlasında, ikamet izni olmayıp geçici oturma hakkı bulunduğu için, "müsamaha" (Duldung) uygulaması çerçevesinde sınır dışı işlemi askıya alınmış durumda.
Öte yandan Almanya'da geçen yıl reddedilen sığınmacıları sınır dışı etme girişimlerinin yarıdan fazlası başarısız oldu. Bunun nedeni çoğunlukla, ülkeyi derhal terk etmesi gereken kişilerin planlanan geri gönderme gününde bulundukları yerde olmamasıydı. Böylece yabancılar daireleri, eyalet ve federal polis tarafından çoğu zaman aylar, hatta yıllar süren hazırlıklarla ve yüksek maliyetle organize edilen çok sayıda işlem gerçekleştirilemedi.
