Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde her dört çocuktan yaklaşık biri yoksulluk veya sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Avrupa genelinde sosyal koruma sistemlerinin finansmanındaki eksiklikler sürerken, dezavantajlı ailelerde yaşayan çocukların eğitim, sağlık ve barınma gibi temel hizmetlere erişiminde güçlükler yaşandığı belirtiliyor.

Çocuk hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarını bir araya getiren Eurochild, “Avrupa’da İhtiyaç Sahibi Çocuklara İlişkin 2026 Raporu”nu yayımladı.

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 32 ülkeden 54 üye ve katkı sağlayıcının değerlendirmeleriyle hazırlanan raporda, çocuk yoksulluğu, sosyal koruma sistemleri, temel hizmetlere erişim ve çocuklara ayrılan kamu kaynakları incelendi.

Çocuk yoksulluğunda ilk sırada İspanya var

Raporda, Avrupa İstatistik Ofisinin (Eurostat) 2025 verilerine göre AB ülkelerinde çocukların yüzde 24,3’ünün yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olduğu belirtildi.

Söz konusu oranın 2024 yılında yaşanan sınırlı düşüşün ardından yeniden yükseldiği kaydedildi.

AB ülkeleri arasında çocuk yoksulluğu veya sosyal dışlanma riskinin en yüksek olduğu ülke yüzde 33,8 ile İspanya oldu.

İspanya’yı yüzde 33,1 ile Bulgaristan ve yüzde 32,4 ile Romanya izledi.

Rapora göre çocuk yoksulluğu riski 2024 yılına kıyasla 10 ülkede artarken, 15 ülkede azaldı, 2 ülkede ise değişmedi.

En yüksek artışlar Avusturya, Estonya ve İrlanda’da görülürken, en belirgin düşüşler Hırvatistan, Malta ve Hollanda’da kaydedildi.

Arnavutluk’ta çocukların yüzde 46,6’sı risk altında

Raporda, AB’ye aday ve potansiyel aday ülkelerde çocuk yoksulluğu riskinin genel olarak daha yüksek seviyelerde olduğu vurgulandı.

Arnavutluk’ta 2023 verilerine göre çocukların yüzde 46,6’sının yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunduğu belirtildi.

Ukrayna’da ise çocukların yüzde 70’inin temel mal ve hizmetlere erişemediği ifade edildi.

Dezavantajlı ailelerin çocukları daha fazla etkileniyor

Eurochild raporunda, yoksulluk ve sosyal dışlanma riskinin toplumun farklı kesimlerini eşit şekilde etkilemediğine dikkat çekildi.

Tek ebeveynli ve kalabalık ailelerde yaşayan çocukların yanı sıra göçmen, mülteci, Roman ve engelli çocukların daha yüksek risk altında bulunduğu belirtildi.

Raporda, özellikle ekonomik açıdan dezavantajlı ailelerin çocuklarının temel hizmetlere erişimde daha fazla güçlükle karşılaştığı vurgulandı.

Sosyal yardımlar artan yaşam maliyetlerine yetişemiyor

Avrupa genelinde çocuklara yönelik sosyal koruma sistemlerinin finansmanında önemli eksikliklerin bulunduğu kaydedildi.

Raporda, sosyal yardımların artan yaşam maliyetlerine ayak uyduramadığı, karmaşık idari işlemlerin ise ailelerin mevcut desteklerden yararlanmasını zorlaştırdığı ifade edildi.

Özellikle erken çocukluk eğitimi, bakım hizmetleri, ruh sağlığı desteği ve uygun fiyatlı konut alanlarında yatırımların yetersiz kaldığı belirtildi.

Çocuklara yönelik hizmetlerin kısa vadeli projelere ve geçici finansman kaynaklarına bağımlı olmasının, sosyal koruma sistemlerinin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği vurgulandı.

Çocuk yoksulluğuyla mücadele için 20 milyar avro çağrısı

Eurochild, AB’nin 2028-2034 dönemini kapsayan uzun vadeli bütçesinde çocuk yoksulluğuyla mücadeleye en az 20 milyar avro kaynak ayrılmasını talep etti.

Raporda, gelecek döneme ilişkin ulusal ve bölgesel ortaklık planlarının bütçelerinden en az yüzde 25’inin sosyal kapsayıcılık çalışmalarına ayrılması önerildi.

Çocuk yoksulluğuyla mücadele için ise en az yüzde 5 oranında özel kaynak tahsis edilmesi gerektiği belirtildi.

Çocuk yoksulluğunun yüksek seviyelerde olduğu ülkelerde bu oranın yüzde 10’a çıkarılması çağrısında bulunuldu.

Eurochild, çocuklara yönelik sosyal koruma sistemlerinin güçlendirilmesi ve temel hizmetlere erişimin iyileştirilmesi için uzun vadeli, sürdürülebilir finansman politikalarının hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.