ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO), ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) yaklaşık 31 milyar dolar değerindeki 26 milyon F-35 savaş uçağı parçasının konumu, miktarı ve durumuna ilişkin güvenilir kayıtlar tutamadığını bildirdi.

GAO Mali Yönetim ve Denetim Direktörü Asif Khan, Anadolu Ajansı (AA) muhabirine yaptığı açıklamada, Pentagon’un F-35 programındaki yedek parçaların takibi ve envanter yönetiminde uzun süredir devam eden eksiklikleri gideremediğini belirtti.

Khan, Pentagon’un kayıtlarının güncel olmadığını ve fiziki envanter kontrollerinin parçaların durumunu yeterince doğrulayamadığını ifade etti.

“31 milyar dolarlık 26 milyon parçanın akıbeti belirsiz”

Pentagon’un F-35 yedek parçalarına ilişkin kayıt sistemini eleştiren Khan, yaklaşık 31 milyar dolar değerindeki 26 milyon parçanın konumu ve durumuna ilişkin güvenilir bilgi sağlanamadığını söyledi.

Khan, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Pentagon'un yaklaşık 31 milyar dolar değerindeki 26 milyon F-35 parçasının akıbetine dair güvenilir bir açıklama yapmamayı sürdürmesi hala çözülmemiş ve önemli bir sorundur.”

Pentagon kayıtlarının hatalı, eksik ve güncel olmadığını belirten Khan, fiziki envanter kontrollerinin parçaları yeterince doğrulayamadığını, kayıpların gerçek boyutunun ise henüz bilinmediğini kaydetti.

17 bin F-35 parçası kayıt sisteminde bulunmuyor

GAO’nun 9 Kasım’da yayımladığı raporda, yaklaşık 17 bin F-35 yedek parçasının Pentagon’un envanter sisteminde kayıtlı olmadığının tespit edildiğini hatırlatan Khan, bu parçaların toplam değerinin 2,5 milyar dolara ulaşabileceğini belirtti.

Raporda, 2019 yılından bu yana gerçekleştirilen denetimlerde F-35 programının envanter yönetiminde çok sayıda eksiklik saptandığına dikkat çekildi.

GAO, Pentagon’un parça takibi ve hesap verebilirlik konusunda sınırlı ilerleme kaydettiğini bildirdi.

“Güvenilir kayıtlar olmadan savaş hazırlığı tam olarak desteklenemez”

Envanter bilgilerindeki eksikliklerin askeri operasyonların planlanması açısından önem taşıdığını belirten Khan, F-35 parçalarının konumu ve durumunun doğru şekilde bilinmesi gerektiğini vurguladı.

Khan, “Güvenilir kayıtlar olmadan Pentagon, savaş hazırlığını tamamen destekleyecek kadar yeterli bilgiye sahip olamaz.” dedi.

F-35 Ortak Program Ofisinin henüz tam anlamıyla işleyen bir varlık hesap verebilirlik sistemi oluşturamadığını belirten Khan, mevcut sistemin güvenilir ve gerçek zamanlı bilgi sağlamadığını ifade etti.

Uçuş ve bakım süreçlerine etkisi henüz belirlenmedi

Khan, GAO raporunda envanter kayıtlarındaki eksikliklerin F-35 uçaklarının uçuş faaliyetlerini ve bakım süreçlerini nasıl etkilediğine ilişkin ayrıntılı değerlendirme bulunmadığını söyledi.

Raporda uzun süreli askeri operasyonların ayrıca incelenmediğini belirten Khan, eksikliklerin uçakların hizmet verebilirliği, bakım süreleri ve göreve hazırlık oranları üzerindeki etkilerinin sayısal olarak ölçülmediğini kaydetti.

Bu nedenle kayıt sorunlarının F-35 filosunun operasyonel kapasitesini ne ölçüde etkilediğine ilişkin kesin bir sonuca ulaşılamadığı belirtildi.

Envanter sorunu F-35 kullanan diğer ülkeleri de ilgilendiriyor

F-35 programındaki yedek parçaların ortak bir havuz üzerinden yönetilmesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Khan, parçaların yeri, sayısı ve durumuna ilişkin doğru bilgilere sahip olunmasının önemini vurguladı.

Envanter sistemindeki eksikliklerin F-35 kullanan diğer ülkeleri etkileyip etkilemeyeceği sorusuna yanıt veren Khan, “Bu parçaların yeri, sayısı ve durumu hakkında güvenilir bilgilere sahip olmak, ortak havuzun etkin yönetimi açısından önemlidir.” ifadelerini kullandı.

“Kongre’nin kamu harcamalarını denetlemesi de zorlaşıyor”

Pentagon’un yedek parça kayıtlarındaki eksikliklerin yalnızca askeri hazırlığı değil, kamu kaynaklarının denetimini de etkilediğini belirten Khan, Kongre’nin savunma harcamaları üzerindeki gözetim işlevine dikkat çekti.

Khan, F-35 parçalarına ilişkin güvenilir bilgilerin, vergi mükelleflerinin kaynaklarının nasıl kullanıldığının denetlenmesi açısından gerekli olduğunu söyledi.

“F-35 parçaları hakkında güvenilir bilgi, sadece denetim için değil, aynı zamanda sağlam yönetim, idare ve gözetim için de hayati önem taşıyor.” diyen Khan, Pentagon yöneticilerinin devlet varlıklarını koruyabilmek ve bilinçli kararlar alabilmek için eksiksiz envanter bilgisine ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

2019’dan bu yana tespit edilen sorunlar devam ediyor

GAO’nun 9 Kasım tarihli raporunda, F-35 programının envanter yönetimindeki eksikliklerin uzun süredir devam ettiği belirtildi.

Raporda, “Savunma Bakanlığı, F-35 parçaları konusunda hesap verebilirliği sağlama ve sürdürme konusunda çok az ilerleme kaydetti.” değerlendirmesine yer verildi.

Pentagon’un kayıtlarının güncelliğini yitirmiş, hatalı ve eksik olduğu vurgulanan raporda, önceki denetimlerde tespit edilen sorunların da henüz çözüme kavuşturulamadığı kaydedildi.

GAO, yaklaşık 31 milyar dolar değerindeki 26 milyon parçaya ilişkin güvenilir envanter bilgisi sağlanmasının, F-35 programının yönetimi, mali denetimi ve askeri hazırlık süreçleri açısından önem taşıdığını bildirdi.