ABD merkezli teknoloji şirketi Apple, bazı iPhone modellerinde planlı eskitme uyguladığı iddiasıyla Fransa'da yargı karşısına çıkmaya hazırlanıyor.

Fransız basınında yer alan haberlere göre Apple, iPhone kullanıcılarının cihazlarını yetkili servisler dışında onarmasını veya bağımsız işletmelerde tamir ettirmesini zorlaştırdığı gerekçesiyle suçlanıyor.

Aralık 2022'de yapılan suç duyurusunun ardından başlatılan soruşturma sonucunda, şirketin yargılanmasına karar verildi.

Davanın 17 Haziran 2027 tarihinde başlayacağı ve dört gün sürmesinin planlandığı bildirildi.

iPhone XS, 12, 13, 14 ve 15 serileri dava kapsamında

Apple'a yönelik suçlamaların merkezinde, bazı iPhone modellerinde kullanılan parçaların değişimini ve bağımsız servislerde onarımı zorlaştırdığı öne sürülen teknik uygulamalar bulunuyor.

Davaya konu olan modeller arasında iPhone XS, iPhone 12, iPhone 13, iPhone 14 ve iPhone 15 serileri ile 2022 yılında piyasaya sürülen iPhone SE yer alıyor.

Şirketin, cihazların onarımını yetkili servis ağına yönlendiren uygulamalarla kullanıcıların bağımsız onarım seçeneklerini sınırlandırdığı iddia ediliyor.

300 bin avrodan daha yüksek para cezası gündemde

Apple'ın suçlu bulunması halinde 300 bin avroya kadar para cezasına çarptırılabileceği, ayrıca şirketin yıllık cirosuyla bağlantılı daha yüksek bir yaptırım uygulanabileceği belirtiliyor.

Fransa'daki düzenlemelere göre planlı eskitme suçundan sorumlu bulunan kişiler hakkında iki yıla kadar hapis cezası da öngörülüyor.

Dava sonucunda mağduriyet yaşadığı belirlenen tüketicilerin tazminat talebinde bulunmasının da gündeme gelebileceği ifade ediliyor.

Çevreci derneğin şikâyetiyle soruşturma başlatıldı

Fransa'da planlı eskitmeye karşı mücadele yürüten Halte à l'Obsolescence Programmée (HOP) adlı dernek, 7 Aralık 2022 tarihinde Apple hakkında suç duyurusunda bulunmuştu.

Dernek, Apple'ın bazı cihazlarında bağımsız onarım ve yenileme işlemlerini zorlaştıran uygulamaların, ürünlerin kullanım ömrünü olumsuz etkilediğini savunuyor.

HOP, dört yıl süren soruşturmanın ardından davanın açılmasını tüketicilerin onarım hakkı açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.

Dernek yetkilileri, olası bir mahkûmiyet kararının onarımın engellenmesi yoluyla planlı eskitme konusunda emsal oluşturabileceğine dikkat çekti.

Apple iddiaları reddediyor

Apple ise hakkındaki suçlamaları kabul etmiyor.

Şirket, planlı eskitme uyguladığı yönündeki iddiaların dayanaksız olduğunu savunarak ürünlerinin uzun ömürlü olması ve güvenli şekilde kullanılabilmesi için çalışmalar yürüttüğünü belirtiyor.

Apple'ın onarım süreçlerine ilişkin teknik uygulamalarının yasalara aykırı olup olmadığı mahkeme tarafından değerlendirilecek.

Apple daha önce 25 milyon avro ceza ödemişti

Apple, Fransa'da daha önce de eski iPhone modellerinin performansına ilişkin benzer tartışmalarla gündeme gelmişti.

Şirket, yazılım güncellemelerinin bazı eski iPhone modellerini yavaşlatabileceği konusunda tüketicileri yeterince bilgilendirmediği gerekçesiyle 2020 yılında 25 milyon avro ödemeyi kabul etmişti.

Söz konusu yaptırım, planlı eskitme suçundan verilmiş bir mahkeme kararı değil, yanıltıcı ticari uygulamalara ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında varılan uzlaşmanın sonucuydu.

Planlı eskitme nedir?

Planlı eskitme, bir ürünün kullanım ömrünün üretici tarafından kasıtlı olarak kısaltılması veya ürünün onarımının zorlaştırılması yoluyla tüketicilerin yeni ürün satın almaya yönlendirilmesi olarak tanımlanıyor.

Özellikle akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve diğer elektronik cihazlarla ilgili tartışmalarda gündeme gelen uygulama, tüketici hakları ve çevresel sürdürülebilirlik açısından önem taşıyor.

Fransa, planlı eskitmeye karşı yasal düzenlemeleri bulunan ülkeler arasında yer alıyor.

Apple hakkında açılan davada ise bağımsız onarım süreçlerine yönelik teknik kısıtlamaların bu düzenlemelere aykırı olup olmadığı incelenecek.