İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV), Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü ve Beşparmak Düşünce Grubu tarafından düzenlenen “Kıbrıs'ın Geleceği: İki Devletli Çözüm İhtiyacı” sempozyumu İstanbul'da başladı.
16-17 Kasım tarihlerinde Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Plaza'da gerçekleştirilen sempozyumda, Kıbrıs sorununun geleceği, iki devletli çözüm modeli ve uluslararası hukuk açısından ortaya çıkan tartışmalar ele alınıyor.
Sempozyumun açılışında İKV Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Beşparmak Düşünce Grubu Genel Koordinatörü Mustafa Ergün Olgun, Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Emirhan Göral, Sabancı Üniversitesi Emeritus Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu ve Bonn Üniversitesi Uluslararası Hukuk Profesörü Prof. Dr. Stefan Talmon konuştu.
Zeytinoğlu: “Müzakereler adanın yeniden birleşmesini sağlayamadı”
İKV Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Kıbrıs meselesinin 1950'li yıllardan bu yana Türkiye'nin dış politikasında önemli bir yer tuttuğunu belirtti.
1974 öncesinde Kıbrıslı Türklere yönelik saldırılara değinen Zeytinoğlu, Türkiye'nin garantörlük hakları çerçevesinde adaya müdahale ettiğini ifade etti.
Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde onlarca yıldır sürdürülen müzakerelerin ve diplomatik girişimlerin adanın yeniden birleşmesini sağlayamadığını belirten Zeytinoğlu, bu süreçte iki toplumun siyasi, kurumsal ve toplumsal yapılarının geliştiğini söyledi.
Olgun: “Kalıcı çözüm eşit haklara dayanmalı”
Beşparmak Düşünce Grubu Genel Koordinatörü Mustafa Ergün Olgun, Kıbrıs sorununun uzun yıllardır çözümsüz kaldığını belirterek, kalıcı bir anlaşmanın iki tarafın eşit haklarını ve statüsünü esas alması gerektiğini savundu.
Olgun, “Kalıcı bir çözümün, her iki tarafın doğuştan gelen eşit haklarına, eşit statüsüne ve meşru beklentilerine saygı göstermesi gerekmektedir” dedi.
Rum yönetiminin uluslararası statüsüne dikkat çeken Olgun, Kıbrıs Türk tarafının da eşit haklara ve uluslararası statüye sahip olması gerektiğini ifade etti.
Kıbrıs'ın Doğu Akdeniz'de bir gerilim kaynağı yerine Türkiye, Yunanistan, Avrupa Birliği ve bölge ülkeleri arasında diyalog ve iş birliğini geliştiren bir köprü haline gelmesi gerektiğini belirtti.
Göral: “Egemen eşitlik göz ardı edilmemeli”
Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Emirhan Göral, Kıbrıs meselesinin 50 yılı aşkın süredir uluslararası ilişkilerde çözülemeyen sorunlardan biri olduğunu söyledi.
Göral, sürdürülebilir ve kalıcı bir çözüm için egemen eşitliğin ve eşit uluslararası statünün tanınması gerektiği görüşünü dile getirdi.
“Kıbrıs'ta sürdürülebilir, adil ve kalıcı bir çözüme, bu temel gerçeklik göz ardı edilerek ulaşılamaz” diyen Göral, çözüm sürecinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Kalaycıoğlu: “Kıbrıs sorunu 60 yıldır çözülemedi”
Sabancı Üniversitesi Emeritus Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, Kıbrıs meselesinin uluslararası siyasetin uzun yıllardır gündeminde bulunduğunu belirtti.
Kalaycıoğlu, eski ABD Başkanı Lyndon Johnson'ın 1960'lı yıllarda Kıbrıs krizini karşılaştığı en zor sorunlardan biri olarak değerlendirdiğini hatırlattı.
Aradan yaklaşık 60 yıl geçmesine ve uluslararası sistemde önemli değişimler yaşanmasına rağmen Kıbrıs sorununun çözüme kavuşturulamadığını vurguladı.
Talmon: “İki devletli çözüm çıkış yolu olabilir”
Bonn Üniversitesi Uluslararası Hukuk Profesörü Prof. Dr. Stefan Talmon, Kıbrıs müzakerelerinin zaman içerisinde asıl hedefinden uzaklaştığını savundu.
Talmon, müzakere süreçlerinin zaman zaman çözüm üretmekten çok görüşmeleri sürdürmeye odaklandığını ileri sürdü.
İki devletli çözüm modelinin mevcut çıkmazdan kurtulmak için değerlendirilebileceğini ifade eden Talmon, 1960 tarihli Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Kuruluşuna İlişkin Temel Antlaşma'nın adada ikinci bir devlet kurulmasını açıkça yasaklamadığını savundu.
Talmon, söz konusu antlaşmanın KKTC'nin bağımsızlığının önünde tek başına hukuki engel oluşturmadığını ileri sürdü.
Graydon: “Kıbrıs Türklerinin eşit statüsü tanınmalı”
Sempozyuma katılamayan İngiltere'nin eski Hava Kuvvetleri Komutanı Michael Graydon'ın konuşması da açılışta okundu.
Graydon, 2004 yılında yapılan Annan Planı referandumunda Kıbrıslı Türklerin plana destek verdiğini, Kıbrıslı Rumların ise planı reddettiğini hatırlattı.
Referandum sonrasında uluslararası toplumun Kıbrıslı Türklerin izolasyonunu hafifletmeye yönelik taahhütlerini büyük ölçüde yerine getirmediğini savunan Graydon, çözüm arayışlarında Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının ve statüsünün dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Graydon, adada fiilen var olan iki devletin esas alındığı bir çözüm modelinin değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Sempozyum 17 Kasım'da da devam edecek
Kıbrıs sorununun siyasi, hukuki ve diplomatik yönlerinin tartışıldığı sempozyum, 17 Kasım Salı günü gerçekleştirilecek oturumlarla devam edecek.
Etkinlikte, iki devletli çözüm modeline ilişkin farklı başlıkların uluslararası hukuk ve bölgesel ilişkiler çerçevesinde değerlendirilmesi öngörülüyor.






