ÖZEL HABER

Artun Çağa ile Eksen programına konuk olan Doğu Akdeniz Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Vedat Yorucu, Kıbrıs sorununun ekonomik boyutunu ve mülkiyet meselesini değerlendirdi. Yorucu, yaptığı bilimsel çalışmaya göre 2026 yılı itibarıyla yüzde 5 bileşik faiz hesabıyla kuzeyde kalan Kıbrıslı Rum mallarının değerinin 14 milyar 64 milyon euroya, güneyde kalan Kıbrıslı Türk mallarının değerinin ise 7 milyar 510 milyon euroya ulaştığını açıkladı.

Artun Çağa'nın hazırlayıp sunduğu Eksen programında konuşan Prof. Dr. Vedat Yorucu, Kıbrıs'ta kapsamlı bir çözüme ulaşılabilmesi için mülkiyet meselesinin mutlaka ele alınması gerektiğini vurguladı.

2004 Annan Planı referandumunu hatırlatan Yorucu, Kıbrıslı Rumların plana karşı çıkmasında güç ve yetki paylaşımının yanı sıra mülkiyet düzenlemelerinin de önemli rol oynadığını savundu.

Yorucu, “Mülkiyet, Kıbrıs sorununun çözümünde kilidin anahtarıdır” diyerek, olası bir anlaşmada insanların 1974'te geride bıraktıkları taşınmazların geleceğine ilişkin tatmin edici yanıtlar verilmesi gerektiğini belirtti.

“Kuzeydeki Rum mallarının değeri 14 milyar euroyu aştı”

Eski büyükelçi ve şehir plancısı Tamer Gazioğlu ile yürüttükleri bilimsel araştırmanın sonuçlarını paylaşan Yorucu, 1974'te güneyde bırakılan Kıbrıslı Türk mallarının hesaplanan değerinin yaklaşık 594 milyon euro, kuzeyde bırakılan Kıbrıslı Rum mallarının değerinin ise 1 milyar 112 milyon euro olduğunu ifade etti.

Bu değerlerin bileşik faiz yöntemiyle güncellendiğini anlatan Yorucu, 2018 yılı hesaplamalarında Türk mallarının 5 milyar 83 milyon euroya, Rum mallarının ise 9 milyar 519 milyon euroya ulaştığını kaydetti.

Çalışmayı 2026 yılına kadar güncellediğini belirten Yorucu, yüzde 5 faiz oranı üzerinden yapılan hesaplamaya göre Kıbrıslı Türklerin güneyde kalan mallarının değerinin 7 milyar 510 milyon euroya, Kıbrıslı Rumların kuzeyde kalan mallarının değerinin ise 14 milyar 64 milyon euroya yükseldiğini söyledi.

Yorucu, bu rakamların kullanılan faiz oranına göre değiştiğine dikkat çekerek, yüzde 6 faiz uygulanması halinde Kıbrıslı Türk mallarının değerinin 12 milyar 295 milyon euroya, Rum mallarının değerinin ise 23 milyar 24 milyon euroya ulaşabileceğini belirtti.

“Liderlerin tazminat konusunda anlaşması gerekiyor”

Mülkiyet sorununun yalnızca taşınmazların iadesiyle çözülemeyeceğini savunan Yorucu, toplu tazminat yönteminin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Olası bir çözümde mülk sahiplerine başlangıç ödemesi yapılabileceğini, kalan tutarın ise uzun vadeli taksitlerle karşılanabileceğini anlatan Yorucu, Avrupa'daki bazı mülkiyet uyuşmazlıklarının çözümünde benzer yöntemlerin kullanıldığını ifade etti.

Yorucu, uluslararası kuruluşların ve Avrupa Birliği'nin finansman desteğinin önemine değinerek, Dünya Bankası kredileri ve oluşturulabilecek bir mülkiyet komitesi aracılığıyla tazminatların finanse edilebileceğini belirtti.

Ancak nihai tazminat tutarlarının, mülkiyet rejiminin ve ödeme yönteminin liderler arasında yapılacak müzakerelerle belirlenmesi gerektiğinin altını çizdi.

“Çözüm, Kıbrıs ekonomisinde büyük bir dönüşüm yaratabilir”

Kıbrıs sorununun çözülmesi halinde taşınmaz piyasasında önemli bir hareketlilik yaşanacağını öngören Yorucu, mülkiyet üzerindeki belirsizliklerin ortadan kalkmasının yabancı yatırımları artırabileceğini ifade etti.

Yorucu, çözüm sonrasında gayrimenkul fiyatlarının yükselebileceğini, alım satım işlemlerinden doğacak vergi gelirlerinin de ekonomiye katkı sağlayacağını söyledi.

Ekonomik hareketliliğin çarpan etkisi yaratacağını savunan Yorucu, kişi başına düşen milli gelirin uzun vadede 40-50 bin dolar seviyelerine çıkabileceğini öne sürdü.

Bu beklentilerin kapsamlı bir çözümün gerçekleşmesine bağlı olduğunu vurgulayan Yorucu, “Çözüm fayda sağlar ama eğer gerçekleşirse” ifadelerini kullandı.

Mülkiyet çalışması uluslararası yayına dönüştü

Prof. Dr. Yorucu, Tamer Gazioğlu ile yürüttüğü araştırmanın uluslararası bilimsel bir dergide yayımlandığını, daha sonra Prof. Dr. Özay Mehmet ile konuyu kitaplaştırdığını anlattı.

Söz konusu kitabın 2024 yılında Springer tarafından yayımlandığını belirten Yorucu, çalışmayı hayatını kaybeden Prof. Dr. Özay Mehmet'e ithaf ettiğini söyledi.

Programın sonunda araştırmaya önemli katkılar sağlayan Tamer Gazioğlu'na teşekkür eden Yorucu, kapsamlı bir çözüm sürecinde mülkiyet konusunun bilimsel veriler temelinde tartışılması gerektiğini vurguladı.