Yolsuzluğun Panzehri ‘İyi Yönetişim’ ve İskandinav Ülkeleri!...

Ülkemizde siyasi iktidar yolsuzluklara ilişkin muhatap olduğu eleştirilere yanıt olarak her ülkede yolsuzluk olduğu savunmasını yapmaktadır. İç siyaset açısından bu savunmanın doğruluk payı olabilir. Şöyle ki, KKTC siyaset tarihinin her döneminde yolsuzluk ve usulsüzlükler olmuştur. Zira bu eleştirileri yapan muhalefet partileri iktidar olduğu dönemlerde radikal ve yapısal önlemler almadıkları için yolsuzluk, rüşvet ve usulsüzlük bataklığını değil kurutmak maalesef daha da büyütmüşlerdir.

Yolsuzluğu ve benzeri sorunları ciddiye alan birçok refah ülkesi özellikle tatbik ettikleri iyi yönetişim sayesinde KKTC’nin aksine yolsuzluğu asgari indirmiş, ülkelerinde güveni, istikrarı ve refahı tesis etmişlerdir. Bu konuda yüksek başarı gösteren ülkeleri karşılaştırmalı tablo yardımıyla örnek olarak gösterebiliriz.

Karşılaştırmalı Analiz

1. İyi Yönetişim Arttıkça Refah Artıyor: Örneğin Danimarka, Finlandiya, Norveç gibi ülkelerde düşük yolsuzluk, güçlü hukuk sistemi, liyakat, şeffaf bütçe yönetimi birlikte görülmektedir. Bu ülkelerde kişi başına gelir yüksektir, gelir dağılımı daha dengelidir, sosyal devlet güçlüdür ve vergi uyumu yüksektir. Başka bir ifadeyle vatandaşlar devlete güvendiği için vergi kaçırma ve kayıt dışılık daha düşüktür.

2. Kötü Yönetişim Yolsuzluğu ve Yoksulluğu Büyütüyor: Venezuela, Somali ve Güney Sudan gibi ülkelerde kurumlar zayıf, denetim yetersiz, siyasal kayırmacılık yaygın, hukuk sistemi kırılgandır. Bunun sonucu olarak: yatırım azalır, sermaye kaçar, enflasyon yükselir, yoksulluk artar ve kamu hizmetleri çöker. Bu ülkeler doğal kaynakların tek başına refah üretmeye yetmediğini göstermektedir.

3. Orta Gelir Tuzağı ve Yönetişim İlişkisi: Türkiye gibi bazı ülkelerde ekonomik büyüme potansiyeli bulunmasına rağmen, kurumsal kalite ve hukuki öngörülebilirlik sorunları
uzun vadeli kalkınmayı zorlaştırmaktadır. Uluslararası yatırımcılar özellikle hukuk güvenliği, bağımsız kurumlar, kamu ihale şeffaflığı, merkez bankası bağımsızlığı gibi unsurlara dikkat etmektedir. Bu nedenle yönetişimdeki bozulma risk primini artırabilir, döviz baskısı yaratabilir, enflasyonu tetikleyebilir ve beyin göçünü hızlandırabilir.

Genel Sonuç itibariyle uluslararası veriler şu temel ilişkiyi doğrulamaktadır:

Dolayısıyla, bugün dünyada en başarılı ekonomilerin ortak özellikleri şeffaflık, hesap verebilirlik, liyakat, hukukun üstünlüğü ve güçlü denetim mekanizmalarıdır.

Sonuç olarak; KKTC, sözde değil özde Atatürkçü olarak muasır medeniyet seviyesindeki iyi yönetişim ilkelerini tatbik eden ya İskandinav ülkelerini örnek alacak ya da kötü yönetişime devam ederek Somali ve Günay Sudan’ın bulunduğu lige mahkûm olmak müstahakkı olacaktır.