Bilindiği gibi; geçtiğimiz hafta akademisyen ve sanatçı kimliğiyle KKTC yurttaşlarından bir kişinin daha N-82 Tahdit Kodu ile Türkiye’ye girişine müsaade edilmedi.

Doğal olarak bu haber duyulur duyulmaz gözler Cumhurbaşkanına doğru dikildi. Zira, cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde Türkiye’ye girişi müsaade edilmeyenlere konan engelin kaldırılmasını Erhürman, seçim stratejisinin merkezine koymuştu.

Konuyla ilgili Erhürman’ın açıklaması daha öncekilerden maalesef farksız olarak değerlendirilmiştir. Şöyle ki, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, son olarak Senih Çavuşoğlu'nun Türkiye'ye girememesi sonrasında gerekli girişimleri başlattığını duyurarak, bu konudaki belirsizliklerin ve sorunların giderilmesi için girişimlerinin devam edeceğini açıkladı.

Gelin Cumhurbaşkanı’nın diplomatik üslubuyla netlik içermeyen açıklamasını bir tarafa bırakalım ve N-82 Tahdit Kodunun ne olduğundan ve nasıl kaldırılabileceğinden bahsedelim.

KKTC vatandaşlığı tek başına hukuki bir koruma sağlamayacağından aşağıdaki nedenlerden ötürü Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarına da diğer yabancılar gibi, Türkiye girişine ilişkin tahdit kodları konabilir.

N-82 KODU KKTC VATANDAŞLARINA NEDEN KONABİLİR?

Bu kod genelde “kamu düzeni / güvenliği açısından sakıncalı görülme” gibi geniş bir değerlendirmeye dayanır. Pratikte şu durumlar öne çıkar:

1. Güvenlik ve Kamu Düzeni Şüphesi (Kişinin istihbari kayıtlarda riskli görünmesi ve Terör, organize suç, kaçakçılık gibi faaliyetlerle bağlantı şüphesi)

2. Sahte veya Yanıltıcı Belge Kullanımı (Sahte pasaport, kimlik, öğrenci belgesi vb. kullanılması ve Yanlış beyanla işlem yapılması)

3. Göç Mevzuatına Aykırılıklar (Vize / ikamet ihlali (süre aşımı, kaçak kalış), Daha önce deport edilmiş olmak veya sınır dışı sürecine girmek ve Giriş-çıkışlarda usulsüzlük tespiti)

4. Adli Olaylar (Türkiye’de veya başka ülkelerde suç kaydı, arama, soruşturma bulunması ve Devam eden davalar veya güvenlik soruşturmaları)

5. İdarenin Takdir Yetkisi (Türkiye Göç İdaresi Başkanlığı ve ilgili güvenlik birimlerinin, somut olgu veya şüpheye dayanarak girişin uygun olmadığına karar vermesi)

Türkiye’ye alınmayan KKTC vatandaşları ile ilgili öne çıkabilecek şu iki önemli husus bulunmaktadır: 1) N-82, çoğu zaman detayı dışarıdan net görülmeyen (gizli/istihbari dayanaklı) bir koddur; 2) Bu nedenle kişi neden konduğunu doğrudan öğrenemeyebilir; resmi başvuru veya dava sürecinde gerekçe ortaya çıkabilir.

N-82 TAHDİT KODUNUN KALDIRILMASI İÇİN NE YAPILABİLİR?

Beğenilsin veya beğenilmesin Türkiye Cumhuriyeti’nin köklü bir devlet geleneği bulunmaktadır. Dolayısıyla, devletin kurumsal yapısı içinde konan N-82 kodlu engel, yine devlet yapısı içerisinde gerekli prosedürler takip edilerek kaldırılabilir. Bu çerçevede, engelin kaldırılması için Türkiye’deki ilgili makamlara (Göç İdaresi, İçişleri Bakanlığı) kodun kaldırılması için başvuru yapılması ve gerekirse idare mahkemesinde iptal davası açılması önerilmektedir. İşte bu aşamada dosyanın içeriğine göre hukuki destek (avukat) ihtiyacı duyulabilir.

Sonuç olarak; Türkiye Cumhuriyeti hükümranlık haklarını kullanarak KKTC vatandaşlarına giriş yasağı koyabilir. Bunu kaldırmak için ise hukuk devletinin gerektiği prosedürler takip edilmelidir. Bu durum idari hukuk doçenti olan Cumhurbaşkanımız tarafından da pekâlâ bilinmektedir.

Son vaka haricinde geçmiş vakalar dikkate alındığında; aşağıdaki sorular ister istemez zihnimizi meşgul etmektedir:

· Erhürman KKTC vatandaşlarına yönelik bahse konu giriş yasaklarının kaldırılması için şimdiye kadar devlet düzeyinde herhangi hangi bir resmi girişimlerde bulunmuştur?

· Eğer resmi başvuru veya başvurularda bulunmuşsa devlet arşivine giren hangi resmi yanıtları almıştır?

· Yoksa, başka maksatlı ziyaretleri sırasında şifahi olarak kamuoyunu meşgul eden bu konu da var şeklinde muhataplarına kısık seste serzenişte mi bulunmuştur?

Yukarıdaki sorular karşısında; Cumhurbaşkanının son vakaya yönelik “bu konudaki belirsizliklerin ve sorunların giderilmesi için girişimler devam edecektir” açıklaması maalesef Cumhurbaşkanının sadece idare-i maslahat içinde olduğu izlenimini vermektedir.