Türkiye'de yaklaşık 10 milyon kişinin diyabetle yaşadığı, bunlardan 4 milyon 370 bininin ise hastalığının farkında olmadığı bildirildi.

Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Klinik Sorumlusu Doç. Dr. Murat Akarsu, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, diyabetin Türkiye'de giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu olduğunu söyledi.

Uluslararası Diyabet Federasyonunun (IDF) 2025 yılı verilerine göre, Türkiye'de 20-79 yaş grubundaki yaklaşık 10 milyon kişinin diyabetle yaşadığını belirten Akarsu, bu sayının erişkin nüfusun yüzde 16-17'sine karşılık geldiğini kaydetti.

“Diyabet hastalarının yüzde 45,5'i hastalığının farkında değil”

Türkiye'de 2010 yılında gerçekleştirilen TURDEP-II araştırmasında erişkinlerde diyabet sıklığının yüzde 13,7 olarak belirlendiğini hatırlatan Akarsu, güncel verilerin hastalığın yaygınlığındaki artışa işaret ettiğini söyledi.

Avrupa Birliği ülkelerinde diyabet sıklığının ortalama yüzde 9,8 olduğunu belirten Akarsu, Türkiye'nin diyabet yükü yüksek ülkeler arasında bulunduğunu ifade etti.

Akarsu, “IDF'nin 2025 yılı verilerine göre Türkiye’de diyabetli erişkinlerin yaklaşık yüzde 45,5'i hastalığının tam olarak farkında değil. Bu oran yaklaşık 4,37 milyon kişiye karşılık geliyor.” dedi.

“Diyabet yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir”

Tip 2 diyabetin uzun yıllar belirgin bir şikâyete neden olmadan ilerleyebildiğini vurgulayan Akarsu, bazı hastaların diyabet tanısını göz muayenesi, böbrek fonksiyon testleri veya başka nedenlerle yapılan kan tetkikleri sırasında aldığını belirtti.

Diyabetin belirtileri arasında aşırı susama, sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, yorgunluk, bulanık görme ve yaraların geç iyileşmesinin bulunduğunu ifade etti.

Akarsu, özellikle 40 yaş üzerindeki bireylerin, fazla kilolu kişilerin, ailesinde diyabet öyküsü bulunanların, yüksek tansiyon ve kan yağları yüksekliği olanların diyabet açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Diyabetle mücadele çocukluk çağında başlamalı”

Diyabetin yalnızca ileri yaşlarda görülen bir hastalık olmadığını belirten Akarsu, tip 2 diyabetin ergenlik ve genç erişkinlik dönemlerinde de giderek daha sık görülmeye başladığını ifade etti.

Çocukluk çağı obezitesindeki artışa dikkat çeken Akarsu, ekran karşısında geçirilen sürenin uzaması, fiziksel aktivitenin azalması, hazır gıda ve şekerli içecek tüketiminin artmasının önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu belirtti.

Genç yaşta başlayan tip 2 diyabetin uzun vadede organ hasarı riskini artırabildiğini vurgulayan Akarsu, şöyle konuştu:

“Artık diyabeti yalnızca 50-60 yaşından sonra karşılaşacağımız bir hastalık olarak görmemeliyiz. Çocukluk çağından itibaren sağlıklı beslenme, hareketli yaşam ve kilo kontrolü alışkanlıkları kazandırılmalıdır. Diyabetle mücadele çocukluk çağında başlamalıdır.”

“Kalp krizi, inme ve uzuv kaybına yol açabilir”

Diyabetin yalnızca kan şekerinin yükselmesiyle sınırlı olmadığını belirten Akarsu, kontrol altına alınmayan yüksek kan şekerinin zaman içerisinde vücudun birçok organını etkileyebileceğini söyledi.

Akarsu, “Hastalık gözde görme kaybına, böbreklerde kronik böbrek hastalığına ve böbrek yetmezliğine, sinir sisteminde uyuşma, yanma ve duyu kaybına neden olabiliyor. Ayrıca kalp krizi, inme, ayak yaraları, enfeksiyon ve bazı durumlarda uzuv kaybı diyabetin ciddi sonuçları arasında yer alıyor.” dedi.

Diyabetik nöropati nedeniyle özellikle ayaklarda uyuşma ve his kaybı oluşabildiğini belirten Akarsu, hastaların yaralanmaları fark edemeyebileceğini ifade etti.

Tedavide hedefin yalnızca kan şekeri değerlerini düşürmek değil, kalp, böbrek, göz, sinir ve damar sağlığını uzun vadede korumak olduğunu vurguladı.

Hareketsiz yaşam ve beslenme alışkanlıkları riski artırıyor

Diyabetin yaygınlaşmasında yaşam biçimindeki değişikliklerin önemli rol oynadığını belirten Akarsu, masa başı çalışma, motorlu ulaşım, hazır gıda tüketimi ve fiziksel aktivitenin azalmasına dikkat çekti.

Türkiye'nin geleneksel mutfağının sebze, baklagil, yoğurt, tam tahıl ve zeytinyağı gibi sağlıklı besinler açısından avantajlı olduğunu söyleyen Akarsu, rafine un ürünleri, hamur işleri, şekerli içecekler ve paketli atıştırmalıkların tüketimindeki artışın metabolik riskleri yükselttiğini kaydetti.

Diyabet riskinin yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacağını ifade eden Akarsu, ekonomik koşullar, eğitim düzeyi, çalışma şartları ve yaşanılan çevrenin de hastalığın gelişiminde etkili olduğunu belirtti.

“Yaşam tarzı değişiklikleri diyabet riskini yüzde 58 azaltabiliyor”

Tip 2 diyabetin önlenmesinde sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve kilo kontrolünün önemine dikkat çeken Akarsu, yüksek riskli bireylerde yaşam tarzı değişiklikleriyle hastalığa yakalanma riskinin yaklaşık yüzde 58 azaltılabildiğini söyledi.

Bu kapsamda başlangıç vücut ağırlığının yüzde 7'sinin verilmesi ve haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılmasının hedeflendiğini belirtti.

Akarsu, tam tahıllı ürünlerin, sebze ve baklagillerin tüketilmesini, şekerli içecekler ve işlenmiş gıdaların ise azaltılmasını önerdi.

Diyabet tedavisinde yeni teknolojiler öne çıkıyor

Son yıllarda diyabet tedavisinde önemli gelişmeler yaşandığını belirten Akarsu, yeni nesil ilaçların kan şekeri kontrolünün yanı sıra kalp ve böbrek sağlığının korunmasına da katkı sağlayabildiğini ifade etti.

Sürekli glikoz ölçüm sistemleri ve yapay pankreas teknolojilerinin kan şekeri takibini kolaylaştırdığını kaydeden Akarsu, özellikle tip 1 diyabetli hastalarda bu teknolojilerin kan şekeri kontrolünü iyileştirerek hipoglisemi riskini azaltabildiğini söyledi.