Dünyanın sonunun 13 Kasım 2026 Cuma günü geleceğine ilişkin iddialar, sosyal medyada yeniden gündeme geldi. İddiaların temelinde, Avusturyalı fizikçi Heinz von Foerster ve iki meslektaşının 1960 yılında yayımladığı, dünya nüfusunun gelecekteki artışını hesaplamaya yönelik bilimsel araştırma yer alıyor.

1964 yılında Mısır'da yayımlanan eski bir gazete haberinin sosyal medyada yeniden paylaşılmasıyla dikkat çeken araştırma, insan nüfusunun 13 Kasım 2026 tarihinde matematiksel olarak sonsuza yaklaşacağı yönündeki hesaplamasıyla tartışma konusu oldu.

Ancak söz konusu tarih, dünyanın gerçekten sona ereceğine ilişkin bilimsel bir öngörü değil, geçmiş nüfus artışının aynı şekilde devam etmesi varsayımına dayanan matematiksel bir modelin sonucuydu.

İnsanlığın sonu nasıl gelecekti?

Avusturyalı fizikçi Heinz von Foerster, Patricia M. Mora ve Lawrence W. Amiot, 1960 yılında dünya nüfusunun geleceğini inceleyen bir araştırma yayımladı.

Araştırmada, dünya nüfusunun geçmişteki artış eğilimini sürdürmesi halinde 13 Kasım 2026 tarihinde teorik olarak sonsuza yaklaşacağı hesaplandı.

Bilim insanlarının dikkat çektiği tehlike doğrudan savaş, salgın hastalık veya doğal afetler değil, nüfusun kontrolsüz biçimde artmasının ortaya çıkarabileceği sorunlardı.

Araştırmada kullanılan matematiksel yaklaşım, nüfus artışının giderek hızlanması halinde belirli bir tarihte hesaplamanın fiziksel olarak gerçekçi olmayan sonuçlar üreteceğini ortaya koyuyordu.

2 bin yıllık nüfus verileri incelendi

Araştırmacılar, iki bin yılı aşkın döneme ait 24 farklı dünya nüfusu tahmininden yararlanarak matematiksel bir model geliştirdi.

Hesaplamalarda, insan sayısı arttıkça toplumların üretim, gelişme ve çoğalma kapasitesinin de yükseldiği, bunun nüfus artışını daha da hızlandırdığı varsayıldı.

Geçmişteki veriler geleceğe uygulandığında ise model, 13 Kasım 2026 tarihini işaret etti.

Ancak hesaplamanın temelinde, geçmişte gözlenen nüfus artış eğiliminin gelecekte de aynı biçimde süreceği varsayımı bulunuyordu.

13 Kasım 2026 tarihi nasıl ortaya çıktı?

1960 yılında Science dergisinde yayımlanan araştırmanın başlığında doğrudan 13 Kasım 2026 Cuma gününe yer verildi.

Matematiksel model, nüfus artışının aynı eğilimle devam etmesi durumunda dünya nüfusunun bu tarihte teorik olarak sonsuza yaklaşacağını gösteriyordu.

Ancak bu sonuç, gerçekten sonsuz sayıda insanın yaşayacağı veya dünyanın fiziksel olarak yok olacağı anlamına gelmiyordu.

Aksine, modelin söz konusu tarihte sınırına ulaşarak gerçek dünyayı açıklama yeteneğini kaybettiğini ifade ediyordu.

Bilim insanları neden itiraz etti?

Araştırmanın yayımlanmasının ardından nüfus uzmanları ve matematikçiler, modelin geleceğe ilişkin varsayımlarını tartışmaya açtı.

Model, dünya nüfusunun geçmişte olduğu gibi sürekli hızlanarak artacağını kabul ediyordu. Oysa doğum oranları, eğitim düzeyi, ekonomik koşullar, sağlık hizmetleri ve yaşam biçimindeki değişimlerden etkileniyordu.

İlerleyen yıllarda yaşanan gelişmeler, nüfus artışının 1960 yılında öngörüldüğü şekilde devam etmediğini gösterdi.

Özellikle eğitim seviyesinin yükselmesi, şehirleşme ve değişen yaşam koşulları birçok ülkede doğum oranlarının düşmesine neden oldu.

Beklenen nüfus patlaması gerçekleşmedi

1960'lı yıllarda aşırı nüfus artışının yaratabileceği sorunlar tartışılırken, sonraki dönemlerde birçok ülkede nüfus artış hızı yavaşlamaya başladı.

Japonya ve çok sayıda Avrupa ülkesi, bugün aşırı nüfus artışından ziyade yaşlanan nüfus ve azalan doğum oranlarıyla karşı karşıya bulunuyor.

Böylece geçmiş veriler üzerinden geliştirilen modelin geleceğe ilişkin öngörüsü gerçekleşmedi.

Nüfus artışındaki değişim, matematiksel modellerin geçmiş eğilimleri başarılı biçimde açıklasa bile gelecekteki toplumsal ve ekonomik dönüşümleri her zaman öngöremeyeceğini ortaya koydu.

13 Kasım tarihindeki dikkat çekici tesadüf

Araştırmanın işaret ettiği 13 Kasım tarihinin, fizikçi Heinz von Foerster'ın doğum günüyle aynı olması da dikkat çekti.

13 Kasım 1911'de doğan bilim insanının 115'inci doğum yıl dönümü, matematiksel modelin işaret ettiği 13 Kasım 2026 tarihine denk geliyor.

Üstelik söz konusu tarih, halk arasında uğursuzlukla ilişkilendirilen 13'üncü Cuma gününe rastlıyor.

Ancak 66 yıl önce yayımlanan araştırma, dünyanın 13 Kasım 2026'da sona ereceğine ilişkin herhangi bir bilimsel kanıt sunmuyor.

Araştırmanın ortaya koyduğu tarih, insanlığın sonunu değil, geçmiş nüfus artışına dayalı matematiksel bir modelin sınırını ifade ediyor.