Demokrasinin en güzel yanı, sandık başında herkesin eşit olmasıdır. Zenginin de yoksulun da bir oyu vardır.
Peki, sandık kapandıktan sonra da eşit miyiz?!
İşte orası tartışmalı…
Daha önce bir önceki yazımızda, Muhteşem Gatsby Eğrisi üzerinden ekonomik eşitsizliğin nasıl kuşaktan kuşağa aktarıldığını ele almıştık. (Adını F. Scott Fitzgerald’ın ünlü romanından alan bu yaklaşım, ekonomik eşitsizlikle kuşaklar arası gelir hareketliliği arasındaki ilişkiyi açıklıyor.)
Şimdi konunun bir başka boyutuna bakalım: Ekonomik eşitsizlik nasıl siyasi eşitsizliğe de dönüşüyor?
Parası, çevresi, nüfuzu olanın siyasete erişimiyle sıradan yurttaşın erişimi aynı mı?
Birinin sorununu çözmek için telefon açması yeterliyken, diğerinin aylarca kapı aşındırmasını nasıl yorumlamalıyız. Bu durum bize ne anlatıyor?
Daha da önemlisi, siyasi güce yakın olmak ekonomik fırsatlara ulaşmayı kolaylaştırıyorsa, bu döngü nasıl kırılacak?
***
Kuzey Kıbrıs'ta yıllardır tartışılan torpil, kayırmacılık, siyasi bağlantılarla istihdam ve kamu kaynaklarının dağıtımındaki adalet sorunu, aslında birbirinden bağımsız meseleler değil.
Bunlar, ekonomik güç ile siyasi nüfuzun birbirini besleyebildiği bir düzenin parçaları.
Ekonomik gücü olan siyasette daha etkili olabiliyor. Siyasi güce yakın olan ekonomik avantaj elde edebiliyor. Avantajlar zamanla kalıcılaşıyor, hatta kuşaktan kuşağa aktarılabiliyor.
Böylece eşitsizlik yalnızca gelir dağılımında değil, siyasetin işleyişinde de kendini gösteriyor.
***
Şimdi yine seçim dönemindeyiz.
Vaatler, projeler, istihdam sözleri, ekonomik kalkınma hedefleri havada uçuşuyor…
Ancak asıl tartışılması gereken konu, kimin kaç kişiye iş bulacağı değil, insanların iş bulmak için neden bir siyasetçiye ihtiyaç duyduğu sorusudur.
Çünkü yurttaşın hakkını elde etmek için siyasi desteğe ihtiyaç duyduğu yerde, hak ile lütuf arasındaki çizgi silikleşir.
İşte o noktada siyaset, toplumsal eşitsizliği azaltmak yerine eşitsizliği yeniden üreten bir mekanizmaya dönüşür.
Muhteşem Gatsby Eğrisi bize ekonomik eşitsizliğin geleceği nasıl ipotek altına alabildiğini anlatıyor.
Kuzey Kıbrıs'ın siyasi pratiği ise bizi bir başka soruyla karşı karşıya bırakıyor:
Sandıkta eşit olan yurttaşlar, devletin kapısında neden eşit olamıyor?
