Girne’deki deniz faciası, KKTC’de bir kez daha siyasi sorumluluk tartışmasını başlattı. Vatandaşlar cezaî sorumluluk yanında, siyasi sorumluluk üstlenilmesi gerektiğine dikkati çekiyor.
Yakın tarihte Güney Kıbrıs dahil, Güney Kore’den Yunanistan’a, Gabon’dan Sırbistan’a, büyük kazaların ardından başbakanlar, bakanlar, belediye başkanları ve başbakanlar istifa etti. KKTC tarihinin hiçbir döneminde, “siyasi sorumluluk üstlenen” bir makam olmadı.
Bir bakanın veya belediye başkanının istifa etmesi, “kazayı o yaptı” anlamına gelmiyor. Siyasi sorumluluk; denetim, mevzuat, ruhsat, güvenlik standartları, kriz hazırlığı, kamu hizmetlerinin yeterliliği ve olay sonrasındaki müdahaleden kaynaklanabiliyor. Hatta kamudan çok yetkilinin vicdanını rahatlatma açısından da önemli.
Bu ayrım Girne faciasında ön plana çıkıyor. Çünkü yetkililerin sorumlu olduğu sistemin başarısızlığı veya yetkili insan olmanın getirdiği duygusal patlama istifa getirebiliyor.
MARİ PATLAMASI İSTİFALARI
Güney Kıbrıs’ta 11 Temmuz 2011 tarihinde 2009 yılında İran'dan Suriye'ye giderken el konulan ve üste açık alanda, güneş altında uygunsuz şekilde depolanan 98 adet mühimmat konteynerinin kendiliğinden tutuşarak patlaması sonucu 13 kişi hayatını kaybetmiş, 60'tan fazla kişi yaralanmıştı.
Bu feci olay bazı yetkililerin istifa etmesini bazılarının da görevden alınmasını beraberinde getirmişti.
- Savunma bakanı Kostas Papakostas patlamadan hemen sonra görevinden istifa etti. Daha sonra ihmal nedeniyle yargılanıp hapis cezası aldı.
- Dönemin Dışişleri Bakanı, Markos Kiprianu, patlamayla ilgili siyasi sorumluluğu üstlenerek olaydan birkaç hafta sonra istifa etti.
- RMMO Komutanı Korgeneral Petros Tsalikidis patlamanın yaşandığı gün görevinden istifa etti.
DÜNYADAKİ İSTİFA ÖRNEKLERİ
Dünyadaki yakın zamanlı örneklerde de benzer istifalar dikkati çekiyor:
- Yunanistan (Tempi tren faciası, 2023): 28 Şubat 2023'te 57 kişinin öldüğü tren faciasının ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Kostas Karamanlis ertesi gün istifa etti. Karamanlis, doğrudan kazaya neden olduğunu kabul etmedi; ancak siyasi sorumluluk üstlendiğini açıkladı.
- Sırbistan (Novi Sad tren istasyonu faciası, 2024): 1 Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunun çatısının çökmesi sonucu 14 kişi öldü. Ulaştırma Bakanı Goran Vesić üç gün sonra istifa etti. Kitlesel protestoların ardından Başbakan Miloš Vučević ve Novi Sad Belediye Başkanı Milan Đurić de Ocak 2025'te istifa etti.
- Gabon (Feribot faciası, 2023): Mart 2023'te bir feribotun batması sonucu en az 21 kişi öldü, 16 kişi kayboldu. Ulaştırma Bakanı Brice Paillat görevinden ayrıldı. Bu olay Girne’deki faciayla tamamen benziyor.
- Güney Kore (Sewol feribot faciası, 2014): Sewol feribotu battı. 300'den fazla insan öldü veya kayboldu. Başbakan Chung Hong-won ve Denizcilik bakanı istifa etti. Girne için en güçlü tarihsel emsallerden biri daha.
- İspanya (Valencia selleri, 2024): 29 Ekim 2024'te Valencia'daki sellerde 229 kişi öldü. Valencia Bölge Başkanı Carlos Mazón geç de olsa istifa etti.
- Kuzey Makedonya (Koçani gece kulübü yangını, 2025): Mart 2025'te Koçani'deki gece kulübü yangınında 59 kişi öldü, 150'den fazla kişi yaralandı. Belediye Başkanı Ljupčo Papazov istifa etti.
