Özellikle her asgari ücret ve kamu maaşları gündeme geldiğinde maksatlı olarak gerek siyasetçiler gerekse iş insanları maaşları dövizle ifade ederek softa şaşırtması yapmaya çalışmaktadırlar. Ekonomik gerçeklerin hilafına yapılan bu softa şaşırtması gerek yazılı gerekse sözel basında iktisatçılar tarafından birçok kez deşifre edilmesine rağmen maalesef halen daha istismar edilmeye devam edilmektedir.
Tekrar tekrar vurgulamak gerekirse; bir ülkedeki alım gücü hem dolar (nominal değer) hem de fiyat endeksi (reel değer) ile ölçülür, ancak fiyat endeksi (TÜFE gibi) ile ölçülen değer, enflasyonu düzelttiği için gerçek alım gücünü daha iyi gösterir, sadece dolara bakmak yanıltıcı olabilir çünkü kur ve fiyatlar değiştiğinde 100 doların satın alabildiği şeyler de değişir; bu yüzden Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) gibi yöntemlerle ülkeler arası karşılaştırmalar yapılır ve dolara karşı ne kadar mal alınabildiği hesaplanır.
Türkiye Cumhuriyeti tarafından uygulanan kur politikası TL’nin değerlenmesine neden olmakta ve sonuçta dolar veya Eurodaki mutlak artış alım gücündeki yükselişi yansıtmamaktadır. Dolayısıyla gerek Türkiye Cumhuriyeti’nde gerekse KKTC’de alım gücündeki değişimi en doğru hesaplamak için genel fiyat endeksi (TÜFE) esas alınmalıdır. Gelin bu çerçevedeki alım gücü değişikliğini aşağıdaki gibi 2021 Kasım-2025 Kasım dönemi için yapalım.
|
TL BAZINDA KKTC ALIM GÜNCÜNDEKİ DEĞİŞİM
Açıklama: 2021 Kasım’ında 100 TL’lik alım gücünü muhafaza etmek için 2025 Kasım’ında 850 TL’ye sahip olmanız gerekmektedir. |
||||||||
|
EURO BAZINDA KKTC ALIM GÜNCÜNDEKİ DEĞİŞİM 2021 - Kasım Nominal TL : 100 2021- 30 Kasım Ortalama EURO Kuru : 9.32960 EURO Karşılığı : (100/9.32960) =10.718 2025 -Kasım Nominal TL : 850 2025 -30 Kasım Ortalama EURO Kuru : 42.4 EURO Karşılığı: (850/42.40) = 20 Kaynak: https://www.kktcmerkezbankasi.org/tr/veriler/doviz_kurlari/kur_sorgulama |
EKONOMİK ÇIKARIMLAR
Ekonomi literatüründe reel döviz kuru ve satın alma gücü paritesi kavramları esas alınarak Güney Kıbrıs’taki enflasyonun değişmediği varsayımı altında aşağıdaki çıkarımlara ulaşmak mümkündür:
1. KKTC piyasası için 2021 Kasım’ında 10.7 Euroluk reel alım gücüne ulaşmak için 2025 Kasım’ında 20 Euroya sahip olmanız gerekmektedir. Bu da Reel döviz kuru itibariyle, Euroda TL karşısında yaklaşık %87 alım gücünde değer kaybı, TL’nin ise Euro karşısında aynı oranda değerlenmesi anlamına gelmektedir. Bunun sonucunda KKTC’nin rekabet gücü azalırken Güney Kıbrıs’ın rekabet edebilirliği artmaktadır.
2. İki ülke rekabet edebilirliğinde farklılık olmaması için 2025 Kasım’ında Euro kurunun (850/10.718)= 79.3 TL olması gerekirdi. Eğer kur 79.3 TL’den fazla olsaydı KKTC pazarı daha cazip olacaktı. Gerçekleşen kur 79.3’ün altında kaldığı için Güney pazarı bugün olduğu gibi daha cazip olmaya devam etmiştir.
3. Günümüzde yapılan tartışmalara ışık tutmak amacıyla; 2025 Kasım’ında KKTC’de alınan yaklaşık 1000 Euroluk asgari ücret, 2021 Kasım’ındaki 535 Euroluk alım gücüne sahiptir.
Sonuç olarak; TL’nin aşırı değerlendiği dönemde özellikle işverenler sendikası ve destekçileri artış yapmamak için asgari ücreti döviz bazlı mukayese ederek KKTC mal ve hizmet piyasasına yönelik alım gücünde reel bir artış olmamasına rağmen maaşları abartılı göstermeye çalışmaktadırlar. Halbuki, alım gücündeki değişiklik için fiyat endeksi dikkate alınmalıdır. Bu durumda ise maaşlar enflasyon oranında güncellendiğinde alım gücü artırılmamakta, sadece korunmaya çalışılmaktadır.
