KKTC’de oto galerileri mantar gibi çoğalıyor. Nüfus aynı, alım gücü sınırlı; ama vitrinlerdeki otomobillerin ve galerilerin sayısı durmadan artıyor.
Motorlu Araç Satıcıları ve İthalatçıları Birliği Başkanı Barış Yuca’nın Temmuz 2024’te paylaştığı verilere göre yaklaşık 700 kayıtlı galerinin yanında en az o kadar da kayıtsız işletme vardı. Bugün toplam sayının iki bini aştığı ileri sürülüyor; devletin elinde ise kamuoyuna açıklanmış kesin bir sayı yok.
Bir ülke galerilerini sayamıyorsa, otomobil ticaretini nasıl denetliyor? Devletin kör noktası büyüdükçe kayıt dışılığın park yeri de genişliyor.
Elbette her galeri zan altında bırakılamaz. Ancak yüksek bedelli bir aracın gerçek satış fiyatı gizlenebiliyor, aynı araç kısa aralıklarla tekrar tekrar el değiştirebiliyorsa, denetimsiz piyasa suç gelirlerini aklamak isteyenler için elverişli bir yola dönüşebilir.
Basına yansıyan, aynı lüks aracın peş peşe devredildiği iddiaları bu yüzden ciddiye alınmalıdır. İddianın doğruluğunu ancak kayıtları izleyen, para hareketlerini sorgulayan ve sonucunu açıklayan kurumlar ortaya koyabilir.
Peki galericilik için mesleki yeterlilik, sermayenin kaynağı ve gerçek faydalanıcı neden açık ve sıkı kurallara bağlanmıyor? Özel düzenleme geciktikçe dürüst esnaf kurallara uymanın yükünü taşıyor, kayıt dışı çalışan ise boşluklardan yararlanıyor.
Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi ile Suç Gelirlerinin Aklanmasını Önleme Kurulu kamuoyuna düzenli olarak neyi denetlediklerini, ne bulduklarını ve hangi yaptırımları uyguladıklarını anlatmalıdır. Mart 2026 itibarıyla yükümlü denetimine ilişkin düzenlemeler üzerinde hâlâ çalışıldığının açıklanması, gecikmenin nedenini sormayı daha da gerekli kılıyor.
Çözüm, galerilerin kapısına yalnızca yeni bir tabela asmak değildir. Lisans koşulları belirlenmeli, sermayenin kaynağı ve gerçek faydalanıcı bilinmeli, ödemeler izlenebilir hâle getirilmeli, araçların devir zinciri dijital olarak takip edilmelidir.
Olağan dışı fiyatlar ve sık tekrarlanan satışlar inceleme işareti sayılmalı; denetimlerin sonuçları da düzenli yayımlanmalıdır. Böylece hem dürüst galerici korunur hem de şüpheli işlemler vitrin ışıklarının ardında kaybolmaz.
Devlet bugün kaç galeri olduğunu kesin olarak söyleyemiyorsa, yarın hangisinin otomobil sattığını, hangisinin parayı “yıkamak” için kullanıldığını neye bakarak söyleyecek?
