Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde son günlerde yaşananlar, belki de yıllardır unuttuğumuz, hatta zaman zaman görmezden geldiğimiz önemli bir gerçeği yeniden hatırlattı: Devlet olmak yalnızca meclise, hükümete, bakanlara ve siyasi iradeye sahip olmak değildir. Devlet olmanın asıl göstergesi, iktidarın gücünü sınırlayabilen, yasamanın ve yürütmenin üzerinde olmasa bile onların karşısında bağımsız durabilen bir yargının varlığıdır.
Bugüne kadar siyaset kurumunun sergilediği tablo, zaman zaman devletin bütün erklerinin siyasi iradenin gölgesinde kaldığı izlenimini yarattı. Yasama organı, çıkardığı yasalarla kendisini denetim mekanizmalarından muaf tutmaya çalıştı; yasa gücünde kararnamelerle anayasal sınırları zorladı. Hatta iktidar ile muhalefetin uzlaşabildiği bazı konularda, siyasi partilerin denetimden muaf tutulmasına kadar varan düzenlemeler yapılabildi.
Böylece siyaset, kendisine kırmızı halı sererken hukukun önüne de zaman zaman kırmızı çizgiler çekti. Sanki Meclis'te çoğunluğu elde eden, devletin bütün kapılarının anahtarını da cebine koymuştu.
Ancak yargı, son gelişmelerle bu anlayışa önemli bir cevap verdi. Anayasaya aykırılık iddiaları karşısında kararnamelerin geri çekilmesi, yargının kendi yetki ve sorumluluk alanında siyasi iradeden bağımsız hareket edebilmesi, devletin bütün kurumlarının tek bir siyasi merkezin emrine amade olmadığını gösterdi.
Özellikle seçim sürecinde belediye başkanlığı adaylıkları ve muhtarlık başvurularıyla ilgili değerlendirmelerde, yargının siyasi aidiyetlere değil, mevzuata ve hukuka göre karar vermesi, bu güvenin somut göstergelerinden biri oldu.
Ne var ki asıl dikkat çekici olan, yargının verdiği kararlardan ziyade siyasetçilerin bu kararlara gösterdiği tepkidir. Karar kendi lehine olduğunda bağımsız yargıyı alkışlayanlar, aleyhine olduğunda aynı yargıyı acımasızca eleştirmekten geri durmuyor. Üstelik bu tutarsızlıkta iktidarla muhalefet arasında kayda değer bir fark da görülmüyor.
Demek ki bizim siyasetçimizin gözünde bağımsız yargı, bazen demokrasinin teminatı, bazen de siyasi hesapların önündeki engeldir. Oysa hukuk, alkışlandığında bağımsız, eleştirildiğinde bağımlı hâle gelen bir kurum değildir.
Siyasetçilere hatırlatmak gerekir ki yargı, seçim kazanmak veya kaybetmek gibi bir siyasi yarışın tarafı değildir. Onun görevi siyasetçiyi memnun etmek değil, hukuku korumaktır. Hatta bazen demokrasinin gerçek gücü, çoğunluğun istediğini yapabilmesinde değil, çoğunluğun dahi yapamayacağı şeylerin sınırını çizebilen kurumların varlığındadır.
Bu nedenle yargının kararlarını beğenmediğimizde onu yıpratmak yerine, hukukun öngördüğü itiraz ve başvuru yollarını kullanmayı öğrenmeliyiz. Aksi takdirde bugün siyasi rakibimizin aleyhine verdiği kararı alkışladığımız yargı, yarın bizim aleyhimize karar verdiğinde hedef tahtasına oturtulacaktır. Böyle bir anlayışla bağımsız yargıdan değil, siyasi çıkarlarımıza bağımlı bir yargıdan söz edebiliriz.
Unutulmamalıdır ki devletin gerçek gücü, iktidarın ne kadar kudretli olduğuyla değil, iktidarın gücünü ne ölçüde sınırlayabilen kurumlara sahip olduğuyla ölçülür. Yargı, devlet gemisinin fırtınalı sularda rotasını korumasını sağlayan pusula, siyasi ihtirasların anayasal sınırları aşmasını engelleyen emniyet supabıdır.
KKTC'nin devlet olgusunu tartışırken bazen en güçlü kanıtı, siyasi söylemlerde değil, yargının bağımsız kararlarında aramak gerekir. Çünkü devlet, yalnızca yönetildiği zaman değil, yönetenlerin de hukuka tabi olduğu zaman devlettir.
Siyasetçiler değişir, hükümetler kurulur ve yıkılır; ancak hukukun üstünlüğü ayakta kaldığı sürece devletin temelleri sarsılmaz.
